Lược sử vùng đất Nam bộ Việt Nam
- Chủ nhật - 24/05/2026 20:14
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Lược sử vùng đất Nam bộ Việt Nam / Vũ Minh Giang chủ biên; Nguyễn Quang Ngọc, Lê Trung Dũng, Nguyễn Sỹ Tuấn, Cao Thanh Tân. - H. : Tri thức, 2025. - 101tr.; 23cm
Trải qua quá trình dựng nước và giữ nước lâu dài của dân tộc, lãnh thổ và biên giới của nước Việt Nam ngày càng được củng cố và từ lâu đã trở thành thực thể thống nhất từ Bắc chí Nam, trong đó có vùng đất Nam Bộ. Với truyền thống kiên cường, bất khuất và tinh thần lao động cần cù của cả dân tộc, các thế hệ người Việt Nam đã viết nên những trang sử hào hùng trong quá trình xây dựng, bảo vệ và phát triển vùng đất Nam Bộ, góp phần làm rạng rỡ non sông, đất nước Việt Nam.
Từ lâu vùng đất Nam Bộ đã được nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu, nhưng do hạn chế về tư liệu nên nhiều vấn đề còn đang thảo luận. Để góp phần làm sáng tỏ sự thực về lịch sử vùng đất Nam Bộ và đáp ứng yêu cầu của nhiều bạn đọc, năm 2025, Hội Khoa lịch sử Việt Nam phối hợp với Nhà xuất bản Thế giới cho xuất bản quyển sách “Lược sử vùng đất Nam Bộ Việt Nam”. Ban biên soạn gồm những nhà khoa học đã từng nhiều năm quan tâm nghiên cứu vùng đất này do GS.TSKH Vū Minh Giang làm Chủ biên. Với độ dày 101 trang, quyển sách gồm 06 phần, trình bày một cách khách quan, có hệ thống, đơn giản và cô đọng những tư liệu, chứng cứ cơ bản về lịch sử phát triển của vùng đất Nam Bộ trên cơ sở tổng hợp các kết quả nghiên cứu của nhiều ngành khoa học liên quan như sử học, khảo cổ học, dân tộc học, văn hóa học, luật hoc... ở trong nước và ngoài nước.
Phần 1 (giai đoạn từ thế kỷ I đến thế kỷ VII) giới thiệu khái quát về thời tiền sử khi con người xuất hiện trên vùng đất Nam Bộ và chủ yếu bắt đầu từ văn hóa Óc Eo với nước Phù Nam, nghĩa là từ khi Nhà nước đầu tiên ra đời trên vùng đất này vào đầu Công nguyên. Trong thời cổ đại, trên lãnh thổ Việt Nam hiện nay, xuất hiện ba trung tâm văn hóa dẫn đến sự hình thành những nhà nước sơ khai vào loại sớm nhất ở Đông Nam Á là: trung tâm văn hóa Sa Huỳnh và nước Lâm Ấp (Chămpa) ở miền Trung, trung tâm văn hóa Óc Eo và nước Phù Nam ở miền Nam.
Phần 2 (giai đoạn từ thế kỷ VII đến thế kỷ XVI) trình bày quá trình lịch sử sau khi nước Phù Nam sụp đổ, vùng đất Nam Bộ phụ thuộc vào nước Chân Lạp
Phần 3 (giai đoạn từ đầu thế kỷ XVII đến cuối thế kỷ XVIII) khi những nông dân người Việt rồi một số người Hoa vào khai hoang lập nghiệp. Tiếp tục sự nghiệp của các lớp cư dân trước, các lớp cư dân người Việt, một số người Hoa mở rộng công cuộc khẩn hoang, phát triển kinh tế, văn hóa, đẩy mạnh công cuộc khai phá vùng đất Nam Bộ. Trong lúc đó, vương triều Chân Lạp ngày càng suy yếu, lại bị phân hóa giữa hai thế lực Xiêm La ở phía Tây và chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Chính trong bối cảnh đó, chính quyền chúa Nguyễn vừa thúc đẩy công việc khai hoang, vừa từng bước xây dựng chính quyền, xác lập chủ quyền trên vùng đất Nam Bộ.
Phần 4 (giai đoạn từ năm 1802 đến năm 1954) là khoảng thời gian triều xác lập chủ quyền trên vùng đất Nam Bộ, đến thực dân Pháp xâm chiếm Đông Nam Bộ (1862) và Tây Nam Bộ (1867), đến khi Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng Tám thành công, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (2/9/1945) và đến Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954 đất nước bị chia cắt hai miền Nam, Bắc. Trong suốt quá trình lịch sử đó, cộng đồng cư dân các dân tộc trên đất Nam Bộ càng ngày càng gắn bó với nhau trong vận mệnh chung của quê hương và đất nước, trong nghĩa vụ xây dựng và bảo vệ vùng đất Nam Bộ.
Phần 5 (giai đoạn từ 1954 đến nay) là thời kỳ kháng chiến chống Mỹ với đại thắng mùa xuân năm 1975, đất nước thống nhất, Nam Bộ cùng cả nước hàn gắn vết thương chiến tranh và thực hiện công cuộc đổi mới đất nước.
Phần cuối quyển sách giới thiệu về cộng đồng các cư dân trên vùng đất Nam Bộ. Cho thấy rằng, hòa cùng với sự phát triển mạnh mẽ của đất nước, cư dân Nam Bộ luôn ý thức rằng dù là dân tộc nào cũng đều là một bộ phận không thể tác rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Tương lai của cư dân Nam Bộ, không phân biệt thuộc thành phần dân tộc nào, luôn gắn liền với vận mệnh của Tổ quốc Việt Nam, mảnh đất thiêng liêng mà bao đời nay các thế hệ tiếp nhau đã đổ mồ hôi, xương máu để xây dựng và bảo vệ.
Cùng với lịch sử phát triển vùng đất Nam Bộ, quyển sách giới thiệu một số văn bản pháp lý ký kết giữa An Nam (Việt Nam) với Cao Miên (Campuchia) và Xiêm La (Thái Lan) giữa thế kỷ XIX, những hiệp ước ký kết giữa đại diện của triều Nguyễn với đại diện của quân đội Pháp cuối thế kỷ XIX, cho đến các văn bản pháp lý ký kết giữa Pháp với Campuchia về hoạch định, phân giới, cắm mốc biên giới đất liền giữa Nam Kỳ với Campuchia, Hiệp ước Elysée năm 1949 Chính phủ Pháp trao trả đất Nam Kỳ cho Việt Nam rồi Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1945, Hiệp định Pa-ri năm 1973. Gần đây các hiệp ước ký kết giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với nước Cộng hòa nhân dân Campuchia năm 1979, 1983, 1985, 2005 xác định biên giới quốc gia trên đất liền giữa hai nước. Ngày 27/9/2006, Thủ tướng chính phủ Việt Nam và Campuchia đã chứng kiến lễ khánh thành cột mốc biên giới đầu tiên tại cửa khẩu Mộc Bài (Tây Ninh, Việt Nam) và Bà Vẹt (Campuchia). Công việc phân giới, cắm mốc đang được triển khai và sẽ được hoàn tất vào năm 2008. Như vậy, đường biên giới trên đất liền giữa Việt Nam và Campuchia đã trở thành đường biên giới hòa bình, hữu nghị, ổn định và hợp tác bền vững giữa hai nước láng giềng.
Trên cơ sở thực tế lịch sử và các văn bản pháp lý mang tính quốc tế, Nam Bộ là một bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ Việt Nam. Quyển sách dành một phần thích đáng trình bày về cuộc sống cộng đồng cư dân Nam Bộ và mối quan hệ đoàn kết, giao thoa văn hóa mật thiết giữa các dân tộc Việt, Khmer, Hoa, Chăm, Mạ, Xtiêng, Chơ Ro... và những nét đặt trưng của không gian lịch sử, văn hóa Nam Bộ. Các tác giả nhấn mạnh truyền thống đoàn kết dân tộc của cộng đồng các dân tộc ở Nam Bộ trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội cũng như trong đấu tranh kiên cường, bất khuất bảo vệ độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của dân tộc Việt Nam.
Cuối sách là Phần phụ lục gồm bản biên niên một số sự kiện chính và toàn văn hoặc trích lục những văn bản lịch sử và pháp lý liên quan đến những nội dung đã được phân tích trong sách.
Được trình bày dưới dạng giản lược và phổ cập, quyển sách “Lược sử vùng đất Nam Bộ Việt Nam” sẽ đáp ứng đực yêu cầu tìm hiểu lịch sử vùng đất Nam Bộ của đông đảo bạn đọc và phần nào cung cấp tư liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu.
Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
▪ Ký hiệu phân loại: 959.77 / L557S
▪ PHÒNG MƯỢN: MG.012070; MG.012071
▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.003232; DC.003233