Việt Nam trong Tiểu vùng sông Mê Công - Cho một dòng sông phát triển bền vững
- Thứ tư - 04/02/2026 03:58
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Việt Nam trong Tiểu vùng sông Mê Công - Cho một dòng sông phát triển bền vững / Vũ Đức Liêm, Ninh Xuân Thao chủ biên, Trần Ngọc Dũng,.... - H. : Chính trị Quốc gia Sự thật, 2021. - 431tr.; 24cm
Là một trong những dòng sông lớn nhất thế giới với chiều dài hơn 4.900km, chảy từ cao nguyên Tây Tạng (Trung Quốc), sông Mê Công cùng với đôi bờ của nó là một nền văn minh khổng lồ, đa dạng với chiều dài lịch sử hơn năm ngàn năm, trên diện tích hàng triệu km2 với đủ mọi địa hình. Nền văn minh sông Mê Công là tập hợp của 06 quốc gia, dân tộc hai bên dòng sông. Những ghi chép của lịch sử, đặc biệt thời cận đại trước sự khám phá rồi xâm lược của phương Tây đã cho thấy tiềm năng của tiểu vùng ra sao, và con người đã khai thác dòng sông Mẹ như thế nào. Không ở đâu mà các truyền thống quá khứ vẫn ảnh hưởng sâu đậm lên tương quan hiện tại của các giao kết khu vực như ở Tiểu vùng sông Mê Công. Là một quốc gia cuối nguồn con sông này, Việt Nam đang đứng trước nguy cơ phải gánh chịu nhiều tác động lớn khó lường từ các chương trình, dự án phát triển trên dòng chính ở phía thượng nguồn.
Quyển sách “Việt Nam trong Tiểu vùng sông Mê Công - Cho một dòng sông phát triển bền vững” do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật ấn hành năm 2021 sẽ cung cấp cho bạn đọc tri thức cơ bản về lịch sử vùng Mê Công, sự gắn kết và các mối quan hệ, hợp tác khu vực của Việt Nam. Nội dung cuốn sách phản ánh góc nhìn xuyên suốt từ quá khứ tới hiện tại của một vùng đất đang ngày càng gắn kết chặt chẽ và có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của Việt Nam trong tương lai. Với độ dày 431 trang, quyển sách được bố cục thành 04 phần:
Phần 1 trình bày tổng quan về điều kiện tự nhiên và cư dân Tiểu vùng sông Mê Công, tập trung khái quát các yếu tố địa lý, tài nguyên thiên nhiên và đa dạng tộc người trong khu vực. Theo đó, sông Mê Công kết nối 06 quốc gia bao gồm: Trung Quốc, Mianma, Lào, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam với hơn 60 triệu dân sinh sống. Dòng sông bắt đầu từ thượng nguồn thuộc vùng Thanh Hải và Tây Tạng (Trung Quốc), sau đó chảy vào Lào, dọc theo đường biên Lào - Mianma và đi theo đường biên Thái - Lào trước khi vào Campuchia. Tại đây, dòng sông kết nối với Biển Hồ Tonle Sap, sau đó chảy qua lãnh thổ Việt Nam, ra Biển Đông với tên gọi Cửu Long. Dòng chảy Mê Công phụ thuộc vào mùa mưa, nằm trong khu vực châu Á gió mùa. Mùa mưa tập trung từ tháng 4 đến tháng 10, gắn với gió mùa tây nam và mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3, chịu ảnh hưởng của gió mùa đông bắc. Vùng thương lưu, dòng sông chảy qua địa hình đồi núi và cao nguyên, về phía hạ lưu, độ cao thấp dần và đến vùng Nam bộ Việt Nam là vùng đồng bằng trũng thấp.
Phần 2 mang đến bức tranh về tiến trình lịch sử của các quốc gia trong Tiểu vùng là Vương quốc Campuchia, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, Cộng hòa Liên bang Mianma, Vương quốc Thái Lan và Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Với quan niệm di sản lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để hiểu về các mối quan hệ hiện tại và xu thế vận hành tương lai của vùng đất này, quyển sách trình bày lịch sử của từng quốc gia nhằm đưa lại những góc nhìn đa chiều, sống động về các số phận và gương mặt lịch sử của một khu vực trước khi hướng tới việc tiếp cận chung, tổng quát, có tính liên quốc gia ở phần tiếp theo.
Trong phần 3 của quyển sách, các tác giả nghiên cứu các vấn đề nóng bỏng đang được quan tâm hiện nay ở Tiểu vùng sông Mê Công là hợp tác Tiểu vùng sông Mê Công và các thách thức đặt ra ở thế kỷ XXI. Lưu vực sông Mê Công đang trở thành một điểm nóng của cạnh tranh chiến lược nước lớn và là một trong các khu vực chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu. Các vấn đề chủ đạo được bàn thảo trong phần này là sự hình thành và các chương trình hợp tác trong Tiểu vùng sông Mê Công; cuộc cạnh tranh giữa các nước lớn và cuối cùng là thách thức đặt ra đối với việc quản lý nguồn nước và chống biến đổi khí hậu vùng hạ lưu Mê Công
Phần 4 trình bày những chính sách của Việt Nam trong nỗ lực hướng tới sự phát triển bền vững cho dòng Mê Công. Cuối cùng, trong phần kết luận, các tác giả mong muốn phác thảo một số mẫu hình và đặc trưng của tương tác khu vực trong quá khứ cũng như khái quát lại vị trí của Việt Nam trong khung cảnh khu vực đó. Không ở đâu mà các truyền thống quá khứ vẫn ảnh hưởng sâu đậm lên tương quan hiện tại của các giao kết khu vực như ở Tiểu vùng sông Mê Công. Là một quốc gia cuối nguồn con sông này, Việt Nam đang đứng trước nguy cơ phải gánh chịu nhiều tác động lớn khó lường từ các chương trình, dự án phát triển trên dòng chính ở phía thượng nguồn. Trước tác động từ kịch bản phát triển của các quốc gia láng giềng, quyển sách đề xuất một số giải pháp cho Việt Nam nhằm ứng phó với tác động của biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên thiên nhiên, thúc đẩy hợp tác tiểu vùng thông qua các tổ chức khu vực; sử dụng hợp lý các công cụ đầu tư và hỗ trợ phát triển.
Sách do Vũ Đức Liêm - Ninh Xuân Thao đồng chủ biên, nghiên cứu, dựa trên thư mục tham khảo rộng rãi cả tiếng Việt, tiếng Anh và tiếng Pháp. Các tác giả hy vọng sách sẽ đáp ứng được phần nào yêu cầu của bạn đọc về lịch sử, chính trị, quan hệ hợp tác giữa các nước Tiểu vùng sông Mê Công cũng như cung cấp các góc nhìn mới và nhận thức đúng đắn về lịch sử vùng Nam Bộ của Việt Nam trong quá khứ, hiện tại và các triển vọng tương lai.
Quyển sách “Việt Nam trong Tiểu vùng sông Mê Công - Cho một dòng sông phát triển bền vững” đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
▪ Ký hiệu phân loại: 337.597059 / V308N
▪ PHÒNG MƯỢN: MA.025940