THƯ VIỆN THÀNH PHỐ CẦN THƠ - CANTHO PUBLIC LIBRARY

https://cantholib.org.vn

Giới thiệu sách về văn hóa Khmer

• Thứ năm - 14/05/2026 03:26
•  In ra
•  Đóng cửa sổ này

 

GIỚI THIỆU SÁCH VỀ VĂN HÓA KHMER

(HỘI NGHỊ "BẢO TỒN, PHÁT HUY GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG
CỦA DÂN TỘC KHMER")

 

 

GIÁ TRỊ VĂN HÓA KHMER VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

   Theo dòng lịch sử và chiều dài đất nước từ Bắc xuống Nam, đồng bằng sông Cửu Long là nơi hội tụ, nơi dừng chân của những dòng chảy văn hóa, cùng với đó, những giá trị văn hóa cũng được kết tinh, lắng đọng. Đóng góp vào các tầng văn hóa vùng đồng bằng “sông nước miệt vườn” này không thể không nói tới lát cắt văn hóa độc đáo, phong phú, giàu bản sắc của cộng đồng người Khmer nơi đây.
 Để giúp bạn đọc có điều kiện nghiên cứu, tìm hiểu thêm về dân tộc Khmer và văn hóa Khmer đồng bằng sông Cửu Long, năm 2011, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật đã ấn hành quyển sách “Giá trị văn hóa Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long”. Sách do TS. Huỳnh Thanh Quang biên soạn, có độ dày 242 trang, bao gồm 03 chương.
   Chương I khái quát về dân tộc Khmer và những giá trị văn hóa Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long; vai trò của văn hóa Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long; ẩnh hưởng của phát huy giá trị văn hóa Khmer với củng cố khối đại đoàn kết dân tộc ở đồng bằng sông Cửu Long
   Chương II trình bày những thành tựu và hạn chế trong việc phát huy giá trị văn hóa Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long; những vấn đề đặt ra trong việc phát huy giá trị văn hóa Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long. Đó chính là khó khăn của vấn đề đời sống, việc làm, thu nhập trong đồng bào dân tộc Khmer; trình độ dân trí thấp gây trở ngại cho sự phát triển của đồng bào dân tộc Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long; sự mai một các giá trị văn hóa dân tộc; những ảnh hưởng tiêu cực của tâm lý tộc người; sự tăng cường âm mưu và thủ đoạn chống phá của kẻ thù.
   Chương III đưa ra phương hướng xây dựng và thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với đặc điểm dân tộc và văn hóa của đồng bào Khmer; xây dựng và thực hiện các chương trình, dự án nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long; hiện thực hóa các quan điểm, chính sách của Đảng và Nhà nước về dân tộc và đại đoàn kết dân tộc; mở rộng giao lưu văn hóa giữa các dân tộc trong vùng, trong nước và quốc tế. Đòng thời sách đưa ra các giải pháp nâng cao nhận thức của các cấp ủy đảng và chính quyền về tầm quan trọng của việc phát huy giá trị văn hóa Khmer vùng đồng bằng sông Cửu Long trong giai đoạn hiện nay; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Khmer, sớm rút ngắn sự chênh lệch về mọi mặt giữa dân tộc Khmer với các dân tộc trong vùng đồng bằng sông Cửu Long.
   Quyển sách là một tài liệu tham khảo bổ ích, nhất là đối với những nhà nghiên cứu dân tộc học và những độc giả quan tâm đến văn hóa Khmer nói riêng, văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam nói chung.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 305.89593 / GI-100TR
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MA.011695; MA.011696
   ▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.002081; DC.002082

 

 

VĂN HÓA KHMER VỚI VẤN ĐỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI Ở TÂY NAM BỘ

   Trong suốt chiều dài lịch sử, văn hóa của tộc người Khmer Tây nam Bộ đã thể hiện sức sống mãnh liệt, trường tồn với sự phát triển của tộc người, có những giá trị rất tích cực và tương đồng với chủ trương xây dựng nông thôn ngày nay. Do vậy, xây dựng nông thôn không thể bỏ qua vai trò của văn hóa tộc người và văn hóa tộc người Khmer Tây Nam Bộ - động lực quan trọng thúc đẩy quá trình xây dựng NTM nơi họ đang sinh sống. Tuy nhiên, ngày nay đời sống vật chất và tinh thần trong các phum, srok còn nhiều khó khăn, mức độ hưởng thụ văn hóa còn thấp, hệ thống giao thông chưa đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt của người dân.
   Quyển sách “Văn hoá Khmer với vấn đề xây dựng nông thôn mới ở Tây Nam Bộ” do Nguyễn Hữu Thọ và Phan Thị Thu Anh biên soạn, Nhà xuất bản Đại học Cần Thơ ấn hành năm 2020 sẽ cung cấp cho bạn đọc một số thông tin về việc phát huy giá trị văn hoá Khmer trong xây dựng nông thôn mới; một số khuyến nghị nhằm phát huy giá trị văn hoá Khmer trong xây dựng nông thôn mới ở Tây Nam Bộ. Sách có độ dày 155 trang, với bố cục thành 03 chương:
   Chương 1 trình bày một số khái niệm; đặc điểm, cấu trúc và những biểu hiện của giá trị văn hóa tộc người; quan niệm về nông thôn mới và mục tiêu, nội dung xây dựng nông thôn mới; quan hệ giữa giá trị văn hóa tộc người với xây dựng nông thôn mới; việc phát huy giá trị văn hóa tộc người trong xây dựng nông thôn mới; quan điểm xây dựng nông thôn mới của Đảng Cộng sản Việt Nam;…
   Chương 2 khái quát về điều kiện tự nhiên và xã hội vùng tộc người Khmer ở Tây Nam Bộ; một số đặc điểm và biểu hiện cơ bản của văn hóa Khmer Tây Nam Bộ; khái quát tình hình xây dựng nông thôn mới ở Tây Nam Bộ; kinh nghiệm phát huy giá trị văn hóa Khmer trong xây dựng nông thôn mới; những vấn đề đặt ra của việc phát huy giá trị văn hóa Khmer trong xây dựng nông thôn mới
   Chương 3 đưa ra một số khuyến nghị nhằm phát huy giá trị văn hoá Khmer trong xây dựng nông thôn mới ở Tây Nam Bộ như: tập trung nâng cao dân trí cho tộc người Khmer; nâng cao nhận thức cho người Khmer; phát huy giá trị văn hóa trong lao động, sản xuất; phát huy các thiết chế cộng đồng người Khmer; phát huy giá trị tín ngưỡng, tôn giáo, văn hóa lễ hội truyền thống; vận dụng giá trị văn hóa của ngôn ngữ, văn học, truyền thuyết, âm nhạc, ca múa, hình tượng kiến trúc, điêu khắc, hội họa của người Khmer;…
   Quyển sách là tài liệu tham khảo hữu ích dành cho các cấp chính quyền địa phương trong việc phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của tộc người Khmer vào công cuộc đổi mới của quê hương.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 307.72095978 / V115H
   ▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.003028; DC.003029

 

VÀI NÉT VỀ NGƯỜI KHMER NAM BỘ

   Người Khmer là một dân tộc có dân số đông đứng thứ tư sau người Kinh, người Tày và người Thái, trong số 54 dân tộc anh em cùng chung sống trên mảnh đất Việt Nam. Hầu hết người Khmer tập trung ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Cùng với các tộc người khác, người Khmer là một bộ phận khăng khít trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, đã có nhiều đóng góp, cống hiến to lớn trong sự nghiệp thống nhất đất nước, trong sự nghiệp xây dựng và đổi mới đất nước hiện nay.
   Trong cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, văn hoá Khmer đã được các cấp, các ngành quan tâm chỉ đạo việc điều tra, nghiên cứu, tổng kết làm cơ sở khoa học cho việc định hướng bảo tồn và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống của người Khmer; thể hiện quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước ta về sự phát triển của tộc người Khmer. Năm 2002, Nhà xuất bản Khoa học xã hội đã ấn hành quyển sách “Vài nét về người Khmer Nam Bộ”, qua đó góp thêm các cứ liệu để cùng với các nghành tìm ra những cơ sở khoa học phù hợp cho việc phát triển văn hoá Khmer. Sách do Nguyễn Mạnh Cường biên soạn, có độ dày 451 trang, và được chia thành 08 chương:
   Chương I - Tổng quan về văn hoá Khmer Nam Bộ (bao gồm các nội dung về bản sắc văn hoá Khmer Nam Bộ; bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá tộc người Khmer Nam Bộ; văn hoá Khmer - những đặc trưng vùng).
   Chương II - Khái quát lịch sử hình thành vùng Đồng bằng Nam Bộ (về sự hình thành và phát triển đồng bằng sông Cửu Long; vùng đất Hà Tiên; khái quát về quá trình hình thành tộc người Khmer ở Nam Bộ).
   Chương III - Những đặc điểm trong hoạt động kinh tế - xã hội của người Khmer (về đặc điểm hình thành xã hội; tập quán cư trú; thiết chế xã hội; hoạt động kinh tế).
   Chương IV - Văn hoá vật thể Khmer (về chùa, tháp, tranh, tượng; tượng - điển hình của nghệ thuật điêu khắc, tạo hình Khmer; các loại nhạc cụ dân tộc Khmer; nhà ở và dụng cụ sinh hoạt).
   Chương V - Hệ thống văn phi vật thể (về phong tục - tập quán; văn hoá tâm linh; lễ hội bắt nguồn từ tín ngưỡng dân gian; lễ bắt nguồn từ Phật giáo; văn nghệ dân gian; nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc hội họa; những hiện tượng giao lưu văn hoá).
   Chương VI - Phật giáo Khmer qua các kỳ đại hội phật giáo thống Việt Nam (về Đại hội Phật giáo thống nhất lần đầu tiên năm 1981; tham luận của các nhà sư Khmer qua các kỳ đại hội; Phật giáo khmer trong đại gia đình phật giáo thống nhất Việt Nam).
   Chương VII - Hiện trạng đời sống văn hoá của cộng đồng người Khmer Nam Bộ (về dân trí; đời sống - kinh tế; tình hình hoạt động văn hoá; một số vấn đề về nhận thức của cộng đồng Khmer; đánh giá chung về đời sống văn hoá - người Khmer; những tác động đến bản sắc văn hoá Khmer; phương hướng và giải pháp bảo tồn và phát triển văn hóa Khmer Nam Bộ trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá; giải pháp; hoạt động kinh tế theo các vùng sinh cư của người Khmer; đầu tư cơ sở vật chất, thiết chế văn hoá khoa học cho khu vực người Khmer sinh sống.
   Chương VIII - Đồng bằng sông Cửu Long - những điều còn bỏ ngỏ (về vấn đề tiền Óc Eo; khảo cổ học Thổ Chu - nhận thức sau 5 năm phát hiện; Lại Sơn - Phú Quốc, những dấu ấn của người Việt?; Tháp Vĩnh Hưng (Bạc Liêu) - Giai đoạn muộn của văn hoá Óc Eo?)
   Qua sách cho thấy, cộng đồng Khmer Nam Bộ, từ lâu đời, đã gắn chặt với nhiều vấn đề lịch sử - văn hóa của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và có quan hệ gắn bó với người Việt, từ lâu đã là chủ thể trong công cuộc khai phá vùng Hậu Giang.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 305.89593 / V103N
   ▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.001580

 

MỘT SỐ LỄ TỤC DÂN GIAN NGƯỜI KHMER ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

   Ở nước ta, người Khmer chủ yếu tập trung ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Cũng như nhiều dân tộc anh em trong đại gia đình Việt Nam, dân tộc Khmer có truyền thống văn hoá lâu đời, mang bản sắc riêng thật độc đáo. Càng đi sâu khai thác, nền văn hoá của người Khmer càng bộc lộ những mặt thật đa dạng, nhất là về phong tục và lễ hội. Để giúp bạn đọc yêu thích nền văn hoá này, năm 1999, Nhà xuất bản Văn hóa dân tộc đã ấn hành quyển sách “Một số lễ tục dân gian người Khmer Đồng bằng sông Cửu Long”.
   Sách do Trần Văn Bổn biên soạn, có độ dày 99 trang, bao gồm 04 chương, cung cấp khá đầy đủ diện mạo văn hoá của người Khmer về các mặt: Tín ngưỡng, tôn giáo, lễ hội, phong tục tập quán, văn học, nghệ thuật, âm nhạc, nghệ thuật tạo hình.
   Chương 1 khái quát về người Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long. Theo sách, người Khmer sống theo 3 vùng trọng điểm mà mỗi vùng có những sắc thái riêng, quy định bởi điều kiện tự nhiên, truyền thống lịch sử và quá trình cộng cư hòa hợp với các dân tộc anh em. Vùng 1 gồm các tỉnh Trà Vĩnh, Vĩnh Long (cũ) là vùng cư trú cổ xưa nhất của người Khmer ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây còn lưu lại những ngôi chùa khoảng hơn 600 năm trước và bảo lưu rất nhiều những yếu tố văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer. Vùng 2 gồm Sóc Trăng, Cần Thơ, Minh Hải (cũ) là vùng cư trú ven biển của người Khmer, nổi bật lên yếu tố hòa hợp văn hóa, nhân chủng giữa 03 dân tộc Việt, Khmer, Hoa. Vùng 3 gồm các tỉnh Kiên Giang, An Giang (cũ) là vùng mang tính cách trung gian giữa Khmer Đồng bằng sông Cửu Long và Khmer Campuchia.
   Chương 2 giới thiệu các lễ tục vòng đời người của dân tộc Khmer như: lễ trả ơn mụ; lễ xúc hồn; lễ đi tu; lễ vào bóng mát; lễ cất nhà mới; lễ cưới; lễ chúc thọ; lễ tu thiền; lễ tang; lễ dâng phước; lễ giỗ; lễ cầu siêu, đại cầu siêu; lễ ông bà.
   Chương 3 trình bày các lễ tục sinh hoạt, bao gồm: tết đầu năm mới; lễ nhập thần; lễ cúng Necta; lễ đút cốm dẹp; lễ cầu an.
   Chương 4 là các lễ tục tôn giáo, như: Banh pi sac bôche; Banh mec bôche; Banh puthe phisec; lễ khánh thành chánh điện; lễ dâng áo cà sa; lễ nhập hạ; lễ xuất hạ.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 390.095978 / M458S
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MG.002598
      ▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.000857; DC.000858; DC.000859

 

NGHỆ THUẬT MÚA TRUYỀN THỐNG KHMER NAM BỘ

   Nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ là di sản văn hóa quý giá của cộng đồng người Khmer, hình thành và phát triển trong tiến trình lịch sử tộc người. Nó là một thực thể tồn tại trong sinh hoạt văn hóa và gắn với mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa cộng đồng, theo chu kì vòng đời. Song, những bản sắc, những giá trị di sản văn hóa múa có nguy cơ mai một dần trong nền kinh tế thị trường và giao lưu hội nhập. Với lí do đó, quyển sách “Nghệ thuật múa truyền thống Khmer Nam Bộ” được ra mắt nhằm bảo tồn phát triển những giá trị bản sắc văn hóa của người Khmer.
   Sách do Lê Ngọc Canh biên soạn, Nhà xuất bản Văn hoá dân tộc ấn hành năm 2013. Quyenr sách là công trình nghiên cứu được ấp ủ trên hai mươi năm và thực hiện qua nhiều đợt sưu tầm, điền dã tại nhiều tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long, nơi tụ cư của tộc người Khmer Nam Bộ. Khởi đầu là đợt sưu tầm, nghiên cứu ở Sóc Trăng, Trà Vinh (1992) và nhiều đợt tiếp theo. Trong những đợt sưu tầm nghiên cứu, tác giả đã tiếp xúc với nhiều nghệ nhân, nghệ sĩ người Khmer Nam Bộ và nhận được rất nhiều sự nhiệt tình, tâm huyết giúp đỡ, cung cấp nhiều tư liệu quý báu.
   Với độ dày 335 trang, sách được bố cục thành 03 chương:
   Chương I khái quát nguồn gốc tộc người và các điều kiện tự nhiên, xã hội; văn hóa truyền thống Khmer Nam Bộ
   Chương II trình bày tiêu chí phân loại các hình thái múa Khmer Nam Bộ; hình thái múa dân gian và múa bác học Khmer Nam Bộ; đặc điểm và giá trị của nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ.
   Chương III cung cấp các nội dung về mối quan hệ giữa nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ với các các loại hình nghệ thuật khác: nghệ thuật múa trong sân khấu Khmer Nam Bộ; hình tượng múa trong kiến trúc chùa tháp Khmer; sự tương đồng và khác biệt giữa múa Khmer Nam Bộ với múa Campuchia.
   Chương IV trình bày vai trò của âm nhạc trong nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ; hệ thống nhạc cụ dân tộc Khmer Nam Bộ; tổ chức dàn nhạc Khmer Nam Bộ; vai trò của hát (lời ca) trong nghệ thuật múa.
   Chương V trình bày thực trạng múa truyền thống Khmer Nam Bộ; bảo tồn và phát triển nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ.
   Qua quyển sách cho thấy, nghệ thuật múa là một thành tố của văn hóa Khmer, hội tụ những tài năng, tri thức sáng tạo văn hóa, những bản sắc, những giá trị văn hóa, xã hội và giá trị thẩm mĩ của cộng đồng người Khmer Nam Bộ. Người Khmer rất đỗi tự hào về di sản văn hóa múa của cha ông thuở trước để lại cho thế hệ hôm nay và mai sau.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 793.3095978 / NGH250TH
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MG.006846; MG.006847


 

HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH NGƯỜI KHMER NAM BỘ

   Quyển sách “Hôn nhân và gia đình người Khmer Nam Bộ” do Nguyễn Hùng Khu, Đặng Thị Kim Oanh, Nguyễn Khắc Cảnh biên soạn, Nhà xuất bản Văn hoá dân tộc ấn hành năm 2008.
Sách có độ dày 252 trang, được bố cục thành 03 chương:
   Chương I giới thiệu tổng quan về người Khmer đồng bằng sông Cửu Long, bao gồm: đặc điểm địa lý tự nhiên và dân cư vùng đồng bằng sông Cửu Long; giao lưu, tiếp biến văn hóa giữa các tộc người; tổng quan về người Khmer đồng bằng sông Cửu Long.
   Chương II trình bày một số vấn đề lý luận về hôn nhân và gia đình; hôn nhân truyền thống của người Khmer đồng bằng sông Cửu Long (những quan niệm truyền thống về hôn nhân, những qui tắc và hình thức hôn nhân truyền thống, mùa cưới và việc lo toan đám cưới, các nghi lễ trong hôn nhân truyền thống); về những thay đổi trong quan niệm của người Khmer về các giá trị, điều kiện, chuẩn mực trong hôn nhân, thay đổi trong nghi thức hôn nhân.
   Chương III là các nội dung về cấu trúc gia đình truyền thống của người Khmer đồng bằng sông Cửu Long; các chức năng của gia đình người Khmer đồng bằng sông Cửu Long; những nghi lễ trong đời sống sinh hoạt gia đình của người Khmer đồng bằng sông Cửu Long; những biến đổi của gia đình người Khmer đồng bằng sông Cửu Long (biến đổi trong hình thức cư trú và hình thái gia đình, tổ chức và hoạt động kinh tế, chức năng, nghi thức sinh hoạt gia đình).
    Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 305.89593 / H454NH
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MA.009718; MA.009719
   ▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.001813; DC.001814


 

PHONG TỤC, LỄ NGHI VÀ TRANH KÝ TỰ DÂN TỘC KHMER NAM BỘ

   Dân tộc Khmer thuộc nhóm ngôn ngữ Môn - Khmer, ở nước ta hiện nay có khoảng 1,3 triệu người. Người Khmer đã sinh sống lâu đời ở vùng đồng bằng sông Cửu Long tập trung ở các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Cần Thơ, Kiên Giang, An Giang, Tây Ninh, Bạc Liêu, Bình Phước, Cà Mau và Thành phố Hồ Chí Minh,... Đồng bào Khmer sống xen kẽ với đồng bào Kinh, Hoa trong các phum sóc, ấp, khóm,... Người Khmer có văn hóa, tiếng nói, chữ viết riêng. Họ đã biết thâm canh lúa nước từ lâu đời, biết chọn giống lúa tốt, biết làm thủy lợi, biết lợi dụng thủy triều lên xuống để xổ phèn, rửa chua cải tạo đất. Đồng bào Khmer phát triển kinh tế trên nhiều lĩnh vực, như: dịch vụ, trang trại nuôi bò, trâu, heo, gà, vịt, dê, cá, tôm sú, tôm càng xanh, cua,... và phát triển các nghề thủ công, như: đan lát, dệt chiếu, dệt thổ cẩm, gốm, điêu khắc, làm đường thốt nốt.
   Quyển sách “Phong tục, lễ nghi và tranh ký tự dân tộc Khmer Nam Bộ” do Sang Sết biên soạn, Nhà xuất bản Văn hoá dân tộc ấn hành năm 2019 sẽ cung cấp cho bạn đọc một số thông tin về văn hóa Khmer Nam Bộ qua việc nghiên cứu phong tục, lễ nghi và tranh ký tự.
   Phần I trình bày về phong tục thờ cúng và những lễ nghi của người Khmer ở Nam Bộ.
   Phần II giới thiệu một số hình ảnh của người Khmer ở Nam Bộ về văn hoá, tranh ký tự, tranh vẽ, tranh khắc đá của người Khmer Nam Bộ.
   Qua nội dung quyển sách cho thấy, đồng bào Khmer Nam Bộ hầu hết theo đạo Phật thuộc hệ phái Nam Tông (Tiểu Thừa). Chùa là trung tâm sinh hoạt văn hóa - xã hội của người Khmer, mỗi ấp đều có một ngôi chùa. Trong mỗi chùa đều có một vị sư trụ trì đứng đầu được gọi là “Sư cả” chăm lo về văn hóa - giáo pháp, Ban quản trị chùa chăm lo về đời sống và Achard lo về các cuộc lễ. Nam thanh niên Khmer trước khi trưởng thành đa số vào chùa tu học để trau dồi đạo đức và kiến thức. Hiện nay ở Nam Bộ có khoảng 600 chùa Khmer. Chùa là nơi dạy chữ, dạy đạo làm người, dạy nghề truyền thống và nghệ thuật dân gian dân tộc Khmer.
   Dân tộc Khmer có vốn văn hóa - nghệ thuật rất đa dạng và độc đáo. Ở các chùa lớn thường có dàn nhạc Pưn Péat (ngũ âm), đội trống Chhay Dăm, đội nhạc dây, đội ghe ngo,... Sinh hoạt văn hóa - văn nghệ dân gian trong quần chúng của đồng bào Khmer thì có đội Rô Băm, Dù Kê, Di Kê, À Day, Chòm riêng Chà pây, đội ca nhạc,... Các trò chơi dân gian có giấu khăn, đánh con diều hâu, cọp bắt heo, giật trứng quạ, nhảy rào,... Hằng năm, trong cộng đồng cũng như vòng đời mỗi con người, người Khmer có nhiều phong tục, nghi lễ, lễ hội. Đặc biệt 03 ngày lễ hội lớn trong năm là: Sen đôn ta, Ok om bok và Chôl chhnăm thmây; trong đó vui nhất là lễ hội Ok om bok - cúng trăng, đua ghe ngo, đã trở thành ngày lễ hội lớn vui chung cho cả khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
   Quyển sách “Phong tục, lễ nghi và tranh ký tự dân tộc Khmer Nam Bộ” là tài liệu hữu ích góp phần vào việc giữ gìn, bảo tồn, phát huy vốn văn hóa - văn nghệ dân gian và lễ nghi quý báu của đồng bào Khmer.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 390.09597 / PH431T
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MA.023168

 

TÌM HIỂU SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
NGHỆ THUẬT SÂN KHẤU DÙ KÊ DÂN TỘC KHMER NAM BỘ

   Nghệ thuật Dù kê của đồng bào Khmer Nam bộ ra đời từ những năm đầu thế kỷ 19, là loại hình nghệ thuật tổng hợp, kế thừa nhiều loại hình nghệ thuật hàn lâm và dân gian ở khu vực. Trong gần một thế kỷ ra đời, nghệ thuật sân khấu Dù kê đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống đồng bào dân tộc Khmer Nam bộ.
   Quyển sách “Tìm hiểu sự hình thành và phát triển nghệ thuật sân khấu Dù Kê dân tộc Khmer Nam Bộ” do Thạch Sết (Sang Sết) biên soạn, Nhà xuất bản Sân khấu ấn hành năm 2019, có độ dày 383 trang, trình bày khái quát quá trình hình thành và phát triển nghệ thuật sân khấu Dù Kê, đặc điểm của nghệ thuật sân khấu Dù Kê (trước năm 1963 và sau năm 1963); giới thiệu một số nhạc cụ và kịch bản sân khấu ca kịch Dù Kê.
   Theo sách, Dù kê còn có tên gọi khác là Lkhôn Ba Sắc, nghĩa là kịch hát của người Khmer ở vùng sông Ba Sắc (tức sông Hậu). Mặc dù có khá nhiều kiến giải về nguồn gốc ra đời nhưng tựu chung, các nhà nghiên cứu đều cho rằng: Dù kê ra đời trên cơ sở kế thừa những loại hình nghệ thuật đã có trước đó như Rô băm và chịu ảnh hưởng sâu sắc của hai loại hình sân khấu là tuồng cổ của người Hoa và cải lương của người Kinh. Dù kê là loại hình sân khấu ca kịch có cốt truyện rõ ràng, được kết cấu theo chương hồi. Một vở Dù kê được phát triển trên nền nhạc ca hát, đối thoại và động tác diễn. Điểm đặc biệt là mỗi lời hát đều kèm theo các điệu múa, sự kết hợp giữa tay và chân. Vì vậy, người không biết tiếng Khmer khi theo dõi diễn biến của vở Dù kê vẫn có thể hiểu được cốt truyện. Các nhạc cụ Khmer cổ truyền thường sử dụng trên sân khấu Dù kê là đàn khưm, giàn nhạc pưnpết (ngũ âm) và nhiều nhạc cụ dân tộc khác.
   Nghệ thuật sân khấu Dù kê vừa phục vụ nhu cầu vui chơi giải trí, vừa giúp người xem cảm nhận được điều hay lẽ phải, định hướng cho con người tự hoàn thiện mình và tiến tới xã hội lành mạnh, tiến bộ. Với những giá trị đặc biệt của loại hình nghệ thuật này, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định đưa Nghệ thuật Sân khấu Dù kê vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, loại hình Nghệ thuật trình diễn dân gian.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 792.609597 / T310H
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MG.010004

 

KIẾN TRÚC TRONG VĂN HÓA ÓC EO - HẬU ÓC EO Ở NAM BỘ :
VĂN HÓA ĐỒNG BẰNG NAM BỘ - DI TÍCH KIẾN TRÚC CỔ

   Ở Nam Bộ, nhiều di tích kiến trúc cổ thuộc giai đoạn 10 thế kỷ đầu Công nguyên vẫn còn tồn tại trong lòng đất cho đến nay. Khi những người Việt đầu tiên đến đây vào thế kỷ XVII, họ đã nhìn thấy những phế tích rải rác từ miền Đông đến miền Tây. Sự kiện này biểu hiện qua nhiều địa danh có liên quan đến những kiến trúc cổ như Tháp Mười (Đồng Tháp), Gò Thành, Đìa Tháp (Tiền Giang), Lò Gạch (Trà Vinh), Miếu Tháp (Long An), Gò Tháp (Tây Ninh)... Hiện nay 3 kiến trúc cổ hiện còn đứng vững trên mặt đất: Chót Mạt, Bình Thạnh (Tây Ninh) và Vĩnh Hưng (Bạc Liêu).
   Quyển sách “Kiến trúc trong văn hoá Óc Eo - hậu Óc Eo ở Nam Bộ : Văn hoá đồng bằng Nam Bộ - Di tích kiến trúc cổ” do Võ Sĩ Khải biên soạn, Nhà xuất bản Tri thức ấn hành năm 2025 sẽ cung cấp cho các bạn những thông tin hữu ích về hình thái và tính chất của các kiến trúc cổ ở đồng bằng Nam Bộ. Với độ dày 307 trang, sách được bố cục thành 03 chương.
   Chương 1 khái quát về lịch sử nghiên cứu và nhận thức về kiến trúc Óc Eo - hậu Óc Eo ở Nam Bộ. Kết quả những nghiên cứu cho thấy Nam Bộ là địa bàn phát triển của văn hóa Óc Eo và hậu Óc Eo trong suốt 10 thế kỷ đầu Công nguyên, trong đó kiến trúc là một trong ba yếu tố hợp thành của phức thể văn hóa khảo cổ này (cư trú, mộ táng, kiến trúc).
   Chương 2 giới thiệu các di tích kiến trúc cổ tiêu biểu ở đồng bằng Nam Bộ như ở vùng tứ giác Long Xuyên, có Nền Chùa, Gò Cây Trôm, Gò Cây Thị, Linh Sơn Nam; ở vùng Đồng Tháp Mười, gồm Linh Miếu Bà, Gò Tháp Mười, Gò Rộc Chanh; vùng Núi Sam và Bảy Núi, gồm Gò Cây Tung; vùng ven biển đông giữa sông Tiền và sông Hậu gồm Lưu Cừ II và Thành Mới; vùng phía đông Nam Bộ gồm Gò Ông Tùng, Cây Gáo I, Cây Gáo II, Đồng Bơ, Gò Đồn, Gò Năm Tước, Gò Xoài,... Ngoài ra, nhiều kiến trúc mộ táng đã được khai quật ở Nền Chùa, Óc Eo, Núi Ba Thê, Đá Nổi, Kè Một, Gò Tháp, Gò Thành... Bên cạnh đó, sách cũng tập trung phân tích về vật liệu và kỹ thuật xây dựng, các cấu kiện kiến trúc, bình đồ và bố cục của các kiến trúc và di vật có liên quan đến kiến trúc.
   Chương 3 trình bày truyền thống và không gian văn hóa xã hội của các di tích kiến trúc cổ ở Đồng Bằng Nam Bộ.
   Quyển sách là tài liệu tham khảo hữu ích, có thể giúp bạn đọc tìm hiểu quá trình phát triển văn hóa và xã hội của vùng đất Nam bộ, và có thể đóng góp làm sáng tỏ thêm diện mạo lịch sử vùng đất phía Nam đất nước trong bối cảnh nam Đông Dương và Đông Nam Á.
   Sách đang được phục vụ tại Trụ sở chính Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 720.95977 / K305TR
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MG.012261
   ▪ PHÒNG ĐỌC ĐỊA CHÍ: DC.003249; DC.003250

 

GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO KHMER TÂY NAM BỘ
TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

   Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có những chính sách ngày càng đúng đắn, phù hợp với đặc điểm của vùng đồng bào dân tộc Khmer, được nhân dân đồng tình hưởng ứng, nhất là đồng bào và sư sãi Khmer Nam Bộ phấn khởi trước những chuyển biến tích cực ở vùng dân tộc, thúc đẩy xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào. Tuy nhiên, đến nay tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào Khmer vẫn còn cao, khoảng cách giàu - nghèo có chiều hướng tăng, đặc biệt là tái nghèo với con số đáng lo ngại, ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển bền vững của vùng và cả nước. Làm thế nào để giảm nghèo bền vững cho đồng bào Khmer? Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề chính trị, xã hội trong chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước.
   Nhằm giải quyết một số vấn đề về giảm nghèo đối với đồng bào Khmer, trên cơ sở tiếp cận không chỉ qua các chính sách hỗ trợ về kinh tế, mà còn đi sâu nghiên cứu về đời sống tinh thần, phong tục, tập quán, nét văn hóa truyền thống, tín ngưỡng đặc thù của dân tộc Khmer, tìm ra nguyên nhân chính dẫn đến đói nghèo và đề ra phương phướng, giải pháp cơ bản góp phần giảm nghèo cho đồng bào một cách thiết thực, năm 2016, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản đã ấn hành quyển sách “Giảm nghèo đối với đồng bào Khmer Tây Nam Bộ trong quá trình phát triển bền vững”. Sách do Nguyễn Quốc Dũng và Võ Thị Kim Thu đồng chủ biên, có độ dày 198 trang, gồm 04 chương:
   Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của giảm nghèo và phát triển bền vững.
   Chương II: Thực trạng nghèo và hoạt động giảm nghèo trong vùng đồng bào dân tộc Khmer ở Tây Nam Bộ.
   Chương III: Một số kinh nghiệm và phương hướng cơ bản giảm nghèo vùng đồng bào dân tộc Khmer ở Tây Nam Bộ.
   Chương IV: Giải pháp và kiến nghị.
   Quyển sách tiếp cận không chỉ qua các chính sách hỗ trợ về kinh tế để giảm nghèo, mà còn đi sâu hơn về đời sống tinh thần, các phong tục, tập quán, các nét văn hóa truyền thống, tín ngưỡng đặc thù của dân tộc Khmer qua phương pháp nghiên cứu chính là quan sát tham dự.
   Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
   ▪ Ký hiệu phân loại: 339.45978 / GI-104NGH
   ▪ PHÒNG MƯỢN: MA.016393; MA.016394