TRẦN KIẾT TƯỜNG (V)
- Thứ sáu - 15/05/2026 04:30
- In ra
- Đóng cửa sổ này
TỪ CHÚ BÉ ĐÀN MĂNGĐÔLIN Ở LÀNG THỚI THẠNH…(Nhạc sĩ kể chuyện đời mình) - Phần V
MỘT BƯỚC NGOẶT QUAN TRỌNG (tại Liên Xô năm 1968 đến năm 1970)
Thầy hướng dẫn tôi tại nhạc viện Anama Ata Kadắctan là Giáo sư Anatôli Bứtsơcốp. Ông là người có công nghiên cứu dân ca Nga để làm nên những tác phẩm âm nhạc hiện đại. Bây giờ tôi phải học lại từ đầu, những điều cơ bản nhất, vì từ trước đến nay tôi tự học âm nhạc, tự nghiên cứu sách vở là chính. Trường đại học của tôi là cuộc sông chiến đấu trong khói lửa bom đạn kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ cứu nước, trải qua trên 20 năm. Giáo sư Anatôli danh nghĩa là thầy nhưng đối xử với tôi như là bạn đồng nghiệp. Tôi có tặng cho ông ấy hai tập dân ca Nam Bộ do tôi sưu tầm và ghi âm xuất bản tại Hà Nội, Giáo sư Anatôli rất thú vị. Ông nói với tôi: Chính đây là cơ sở của sự sáng tạo âm nhạc hiện đại Việt Nam, ông rất quý hai quyển sách nầy. Tôi lại tặng ông đĩa hát “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người” và đĩa hát “Bài ca chiến thắng”.
Suốt hơn 2 năm, tôi học được với Giáo sư Anatôli hai điều quan trọng: Một là sự phát triển lôgich một chủ đề - Hai là vấn đề dân tộc hiện đại. Năm 1968, tôi viết tình khúc 1 đoạn, 2 đoạn, 3 đoạn thể loại Rôngđô biến tấu. Năm 1969 là năm thứ hai mới viết Xônát và giao hưởng thơ. Đề tài thực tập của tôi là sáng tác nhạc khí. Và tôi nghiên cứu các tác phẩm viết nhạc kịch châu Âu từ Ý đến Pháp, Đức, Hunggari, Ba Lan, Nga…
Bản Xônát “Lời thề với Người”
Năm 1969, Bác Hồ vĩnh biệt chúng ta. Tôi không còn lời lẽ nào để viết thành bài hát nữa. Ngay lúc đó tôi bắt đầu viết hình thức Xônát. Tôi nghĩ có lẽ tôi nên biểu hiện cảm xúc mạnh mẽ của tôi trên cây đàn Viôlông và piano. Tôi biểu hiện tinh thần lời thề thứ nhất trong 5 lời thề mà đồng chí Lê Duẩn đọc trước linh cửu của Bác. Lời thề đó là giải phóng miền Nam, đấu tranh thống nhất đất nước. Bản Xônát mang tên Lời thề với Người mà chủ đề chính của bài Xônát được rút ra từ một nét hò ở giữa bài hát “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người”, biến tấu thành một môtíp nhạc sinh động biểu hiện sức chiến đấu của nhân dân miền Nam. Chủ đề phụ rút ra từ nét hò đầu nhưng lại có mang chất đau thương biểu hiện cuộc sống đau khổ và hiểm nguy dưới gót chân Mỹ xâm lược. Chủ đề chính phát triển mãnh liệt ở phần phát triển và sẽ kết thúc huy hoàng biểu hiện chiến thắng tất yếu của nhân dân miền Nam ở phần Côđa. Anatôli khuyên tôi đưa ra làm tác phẩm tốt nghiệp.
Bản Xônát được Hội đồng nghệ thuật nhạc viện đánh giá thuộc loại xuất sắc và được Đài phát thanh và truyền hình trình diễn. Nghệ sĩ Công huân lôxip Côgan độc tấu viôlông và bà Varơtanian đệm pia nô.
TRÊN ĐỈNH TRƯỜNG SƠN
Đầu năm 1975, tôi cùng với các bạn đồng nghiệp đi diễn phục vụ chiến dịch Hồ Chí Minh ở Trường Sơn. Vở Bạo chúa được trình diễn liên tục để phục vụ chiến sĩ và Thanh niên Xung phong. Tôi được dịp nghe lại âm nhạc của tôi viết cho sân khấu cải lương, sau khi đi thực tập sáng tác, nghiên cứu nhạc kịch châu Âu về nước để viết cho sân khấu cải lương, hiện đại hóa âm nhạc dân tộc.
Trên đỉnh Trường Sơn, núi cao lồng lộng, nhiều đèo nhiều suối, tôi vượt qua những cánh rừng, lúc đi xe, lúc đi bộ, khi sáng khi chiều, lúc giữa đêm khuy. Thật là hạnh phúc cho nhạc sĩ sáng tác. Sáng sớm ngày 26 tháng 3 năm 1975 tại A Lưới, tôi đứng trên xác máy bay C130 do Kăn Lịch bắn rơi. Bức ảnh nầy có đăng trên tờ báo Sài Gòn Giải Phóng số 2943 ra ngày 9/12/1984 cùng với bài Lớn lên trong giai điệu của quê hương (Bài viết của Trương Quang Lục).
Trên đỉnh Trường Sơn, tôi thấy cuộc đời rộng mở. Chim kêu vượn hú, lá rừng xào xạc trong đêm, thật là một bản hòa tấu thiên nhiên tuyệt đẹp. Tôi thường mắc võng giữa rừng nghỉ ngơi và suy nghĩ về cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân ta. Lực lượng giữa ta và đế quốc Mỹ không cân xứng. Chúng nó giàu tiền, giàu súng đạn mà chúng nó không thắng ta được. Chúng nó bảo ta ăn cỏ đánh chúng. Thật vậy, rau cỏ Trường Sơn ăn biết bao giờ cho hết. Nhớ lại những năm 1961, tôi đã viết bài hát Bài ca chiến thắng nói lên cái chiến thắng tất yếu đó mà Trần Hiếu là người biểu diễn rất thành công:
Tôi đứng đây trước nòng súng quân thù
Tôi đứng đây nghe lòng đất rung nhịp sống…
Bạn tôi đang phơi xác trong lao tù
Hay đã lâu yên nằm dưới mồ, cả chúng tôi
cùng hát vang mãi đời sau: Không, không phải tôi
là người sẽ chết khi tôi đã vùng lên chống bom tàn phá,
Kia đế quốc Mỹ kẻ đang cầm súng chúng đã run lên rồi tay còn đẫm máu
Tôi ngẩng lên vui nhìn trời cao không thấy bóng mây
Và đây cả núi sông là trái tìm này
Ngày mai trên sông Cửu Long gió căng buồm lên như muôn cánh chim bay. Rừng U Minh xanh hoa lá thêm tươi màu đời hát lên bài ca chiến thắng.
Đúng như vậy, chúng ta sẽ thắng, vì chúng ta có chính nghĩa, vì chúng ta chịu đựng vượt gian khổ từ đời này sang đời khác để giành độc lập dân tộc.
Vượt Trường Sơn ngày đầu chiến dịch Hồ Chí Minh, tôi thấy cả một sức mạnh của quân ta, tôi cảm nhận tình yêu Tổ quốc của nhân dân ta đã làm nên lịch sử nước Việt Nam độc lập. Điều đó là hạnh phúc đối với tôi. Chính cuộc sống Trường Sơn tuy rất ngắn ngủi nhưng là ngọn lửa nung nấu trong tim tôi trên bước đường sáng tác sau nầy.
TRỞ VỀ QUÊ HƯƠNG
Vừa mới trở về thành phố Hồ Chí Minh là nơi có mẹ già của tôi đã 70 tuổi và các em của tôi đã lớn lên mà tôi không nhận ra được.
Tôi bắt tay ngay vào công việc viết nhạc cho vở cải lương Bạo chúa do Đoàn Văn công thành phố biểu diễn. Năm sau tôi lại viết nhạc cho bộ phim sân khấu cải lương Ngày tàn của bạo chúa. Năm 1978 tôi viết nhạc cho vở cải lương Làm lại cuộc đời. Rồi đến bộ phim truyền hình Dọc ngang sông nước. Đến Phụng và Hoàng của Đoàn cải lương Sài Gòn 3. Đời cô Hạnh của Đoàn cải lương Đồng Nai.
Nói chung, về trên mảnh đất cải lương, tôi có điều kiện thể nghiệm sân khấu nhạc kịch. Tôi đã hoàn thành vở nhạc kịch mới Tình yêu của Uyên được trình diễn lần đầu tiên tại trường Đại học Cần Thơ đêm 26/9/1980. Ngoài ca khúc và nhạc sân khấu, tôi cũng chú trọng nhạc không lời. Đã viết độc tấu kèn Co với dàn nhạc, những biến tấu cho các nhạc cụ Viôlông, pianô, bầu, sáo, tranh và năm 1985 tôi hoàn thành bản Rông-đô Rừng mơ ước cho 5 nhạc cụ viôlông, pianô, viôlông xen, bầu, sáo ta. Tôi có tham vọng làm một số sáng tác nhạc nhẹ Việt Nam mang tính chất dân tộc hiện đại. Không biết sẽ làm được không?!
Kỷ niệm về bài hát “Mimôza”
Tháng 10/1980, Bộ Văn hóa đón tôi lên Đà Lạt để nói chuyện âm nhạc cho lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cán bộ văn hóa ở các tỉnh phía Nam. Còn cách Đà Lạt 5km, thành phố đã hiện ra trước mắt tôi trong sương mờ. Những ngôi biệt thự nhiều kiểu nhấp nhô trên những ngọn đồi thông. Ôi! Cảnh thiên nhiên kỳ diệu, một thành phố trên cao, một thành phố hương hoa đã từng lưu luyến trái tim người. Ngồi trên xe, tôi muốn viết ngay, nhưng viết sao đây? Thật là lộn xộn trong tâm trí. Nhiều cái đẹp quá, đến nỗi tôi không biết nói đến cái đẹp nào. Thế là tôi đến Đà Lạt, lao vào chuẩn bị các đề tài nói chuyện.
Mãi đến 8 ngày sau, tôi chưa viết được bài hát về Đà Lạt. Mà tôi chỉ được lưu lại Đà Lạt có 10 ngày. Thôi thì đành vậy, thất vọng quá, buổi sáng ngày thứ 9, xe của Sở Văn hóa – Thông tin đưa tôi đi chơi tham quan hồ Than Thở, thung lũng Tình Yêu, hồ Xuân Hương, thác Cam Ly và dừng lại bên đồi Liệt Sĩ. Tôi vô tình chụp hình bên cạnh bụi Mimôza. Tôi hỏi: Hoa này là hoa gì đây? Người cán bộ Văn hóa Lâm Đồng trả lời là hoa Mimôza. Tôi hỏi: Nó từ đâu đến? Anh ấy trả lời: Không ai biết, nhưng nó đã ở đây lâu lắm rồi. Tôi hỏi: vậy anh có biết gì thêm không? Anh ấy trả lời: Tôi nghe nói có truyền thuyết về hoa nầy, đó là người con gái yêu tha thiết nhưng thất vọng chết thành hoa tên là Mimôza. Tự nhiên trước mặt tôi không phải là hoa nữa mà là người con gái. Tôi hỏi “Mimôza từ đâu em tới?”. Đó là môtíp nhạc đầu tiên và ngay khi đó tôi lên đàn piano của Trường lý luận sáng tác, phát triển ngay môtíp nhạc đầu tiên thành bài hát Mimôza. Chỉ trong hai tiếng đồng hồ là tôi đã hoàn thành bài hát. Không phải tôi ca ngợi cánh hoa mà thông qua hình tượng người con gái trong truyền thuyết để nói lên tình yêu của mọi người đối với Đà Lạt. Ý nói người con gái từ đâu đến không biết mà đã chịu sống suốt đời bên các ngọn đồi dưới trời mây nước mệnh mông thế nầy thì phải yêu đất nước nầy lắm mới được. Tôi về Sài Gòn chép gửi Đoàn Văn công Lâm Đồng. Không biết thế nào Đoàn Văn công không trình diễn (?). Mãi hai năm sau, Nguyễn Chánh Tín đếnthăm tôi và nghe Mimôza, anh ấy thích hát và lần đầu tiên Nguyễn Chánh Tín hát Mimôza tại Hội Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh. Thế là Mimôza được viết năm 1980 mãi đến năm 1982 mới chào đời trong sự trìu mến của thính giả khắp nơi. (Còn tiếp phần V: Một chút về Tố Linh).
T.P. Hồ Chí Minh
Ngày 18/3/1987
T.K.T
* Ghi chú: Tháng 05/2026 - Bài được Nguyễn Thị Lý -Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Ô Môn sưu tầm và đánh máy lại trong sách: Nhạc và đời/Lê Giang, Lư Nhất Vũ chủ biên.-Hậu Giang: Tổng hợp Hậu Giang,1989.-699tr.;21cm.
Tóm tắt sách Nhạc và đời: Cuộc đời, sự nghiệp âm nhạc của hơn 20 nhạc sĩ và những tác phẩm nổi tiếng từ những ngày đầu cách mạng đến nay. Trong đó có 04 Nhạc sĩ ở Ô Môn – Cần Thơ là: Lưu Hữu Phước, Trần Kiết Tường, Đắc Nhẫn, Triều Dâng.
Thầy hướng dẫn tôi tại nhạc viện Anama Ata Kadắctan là Giáo sư Anatôli Bứtsơcốp. Ông là người có công nghiên cứu dân ca Nga để làm nên những tác phẩm âm nhạc hiện đại. Bây giờ tôi phải học lại từ đầu, những điều cơ bản nhất, vì từ trước đến nay tôi tự học âm nhạc, tự nghiên cứu sách vở là chính. Trường đại học của tôi là cuộc sông chiến đấu trong khói lửa bom đạn kháng chiến chống thực dân Pháp và chống Mỹ cứu nước, trải qua trên 20 năm. Giáo sư Anatôli danh nghĩa là thầy nhưng đối xử với tôi như là bạn đồng nghiệp. Tôi có tặng cho ông ấy hai tập dân ca Nam Bộ do tôi sưu tầm và ghi âm xuất bản tại Hà Nội, Giáo sư Anatôli rất thú vị. Ông nói với tôi: Chính đây là cơ sở của sự sáng tạo âm nhạc hiện đại Việt Nam, ông rất quý hai quyển sách nầy. Tôi lại tặng ông đĩa hát “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người” và đĩa hát “Bài ca chiến thắng”.
Suốt hơn 2 năm, tôi học được với Giáo sư Anatôli hai điều quan trọng: Một là sự phát triển lôgich một chủ đề - Hai là vấn đề dân tộc hiện đại. Năm 1968, tôi viết tình khúc 1 đoạn, 2 đoạn, 3 đoạn thể loại Rôngđô biến tấu. Năm 1969 là năm thứ hai mới viết Xônát và giao hưởng thơ. Đề tài thực tập của tôi là sáng tác nhạc khí. Và tôi nghiên cứu các tác phẩm viết nhạc kịch châu Âu từ Ý đến Pháp, Đức, Hunggari, Ba Lan, Nga…
Bản Xônát “Lời thề với Người”
Năm 1969, Bác Hồ vĩnh biệt chúng ta. Tôi không còn lời lẽ nào để viết thành bài hát nữa. Ngay lúc đó tôi bắt đầu viết hình thức Xônát. Tôi nghĩ có lẽ tôi nên biểu hiện cảm xúc mạnh mẽ của tôi trên cây đàn Viôlông và piano. Tôi biểu hiện tinh thần lời thề thứ nhất trong 5 lời thề mà đồng chí Lê Duẩn đọc trước linh cửu của Bác. Lời thề đó là giải phóng miền Nam, đấu tranh thống nhất đất nước. Bản Xônát mang tên Lời thề với Người mà chủ đề chính của bài Xônát được rút ra từ một nét hò ở giữa bài hát “Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người”, biến tấu thành một môtíp nhạc sinh động biểu hiện sức chiến đấu của nhân dân miền Nam. Chủ đề phụ rút ra từ nét hò đầu nhưng lại có mang chất đau thương biểu hiện cuộc sống đau khổ và hiểm nguy dưới gót chân Mỹ xâm lược. Chủ đề chính phát triển mãnh liệt ở phần phát triển và sẽ kết thúc huy hoàng biểu hiện chiến thắng tất yếu của nhân dân miền Nam ở phần Côđa. Anatôli khuyên tôi đưa ra làm tác phẩm tốt nghiệp.
Bản Xônát được Hội đồng nghệ thuật nhạc viện đánh giá thuộc loại xuất sắc và được Đài phát thanh và truyền hình trình diễn. Nghệ sĩ Công huân lôxip Côgan độc tấu viôlông và bà Varơtanian đệm pia nô.
TRÊN ĐỈNH TRƯỜNG SƠN
Đầu năm 1975, tôi cùng với các bạn đồng nghiệp đi diễn phục vụ chiến dịch Hồ Chí Minh ở Trường Sơn. Vở Bạo chúa được trình diễn liên tục để phục vụ chiến sĩ và Thanh niên Xung phong. Tôi được dịp nghe lại âm nhạc của tôi viết cho sân khấu cải lương, sau khi đi thực tập sáng tác, nghiên cứu nhạc kịch châu Âu về nước để viết cho sân khấu cải lương, hiện đại hóa âm nhạc dân tộc.
Trên đỉnh Trường Sơn, núi cao lồng lộng, nhiều đèo nhiều suối, tôi vượt qua những cánh rừng, lúc đi xe, lúc đi bộ, khi sáng khi chiều, lúc giữa đêm khuy. Thật là hạnh phúc cho nhạc sĩ sáng tác. Sáng sớm ngày 26 tháng 3 năm 1975 tại A Lưới, tôi đứng trên xác máy bay C130 do Kăn Lịch bắn rơi. Bức ảnh nầy có đăng trên tờ báo Sài Gòn Giải Phóng số 2943 ra ngày 9/12/1984 cùng với bài Lớn lên trong giai điệu của quê hương (Bài viết của Trương Quang Lục).
Trên đỉnh Trường Sơn, tôi thấy cuộc đời rộng mở. Chim kêu vượn hú, lá rừng xào xạc trong đêm, thật là một bản hòa tấu thiên nhiên tuyệt đẹp. Tôi thường mắc võng giữa rừng nghỉ ngơi và suy nghĩ về cuộc kháng chiến thần thánh của nhân dân ta. Lực lượng giữa ta và đế quốc Mỹ không cân xứng. Chúng nó giàu tiền, giàu súng đạn mà chúng nó không thắng ta được. Chúng nó bảo ta ăn cỏ đánh chúng. Thật vậy, rau cỏ Trường Sơn ăn biết bao giờ cho hết. Nhớ lại những năm 1961, tôi đã viết bài hát Bài ca chiến thắng nói lên cái chiến thắng tất yếu đó mà Trần Hiếu là người biểu diễn rất thành công:
Tôi đứng đây trước nòng súng quân thù
Tôi đứng đây nghe lòng đất rung nhịp sống…
Bạn tôi đang phơi xác trong lao tù
Hay đã lâu yên nằm dưới mồ, cả chúng tôi
cùng hát vang mãi đời sau: Không, không phải tôi
là người sẽ chết khi tôi đã vùng lên chống bom tàn phá,
Kia đế quốc Mỹ kẻ đang cầm súng chúng đã run lên rồi tay còn đẫm máu
Tôi ngẩng lên vui nhìn trời cao không thấy bóng mây
Và đây cả núi sông là trái tìm này
Ngày mai trên sông Cửu Long gió căng buồm lên như muôn cánh chim bay. Rừng U Minh xanh hoa lá thêm tươi màu đời hát lên bài ca chiến thắng.
Đúng như vậy, chúng ta sẽ thắng, vì chúng ta có chính nghĩa, vì chúng ta chịu đựng vượt gian khổ từ đời này sang đời khác để giành độc lập dân tộc.
Vượt Trường Sơn ngày đầu chiến dịch Hồ Chí Minh, tôi thấy cả một sức mạnh của quân ta, tôi cảm nhận tình yêu Tổ quốc của nhân dân ta đã làm nên lịch sử nước Việt Nam độc lập. Điều đó là hạnh phúc đối với tôi. Chính cuộc sống Trường Sơn tuy rất ngắn ngủi nhưng là ngọn lửa nung nấu trong tim tôi trên bước đường sáng tác sau nầy.
TRỞ VỀ QUÊ HƯƠNG
Vừa mới trở về thành phố Hồ Chí Minh là nơi có mẹ già của tôi đã 70 tuổi và các em của tôi đã lớn lên mà tôi không nhận ra được.
Tôi bắt tay ngay vào công việc viết nhạc cho vở cải lương Bạo chúa do Đoàn Văn công thành phố biểu diễn. Năm sau tôi lại viết nhạc cho bộ phim sân khấu cải lương Ngày tàn của bạo chúa. Năm 1978 tôi viết nhạc cho vở cải lương Làm lại cuộc đời. Rồi đến bộ phim truyền hình Dọc ngang sông nước. Đến Phụng và Hoàng của Đoàn cải lương Sài Gòn 3. Đời cô Hạnh của Đoàn cải lương Đồng Nai.
Nói chung, về trên mảnh đất cải lương, tôi có điều kiện thể nghiệm sân khấu nhạc kịch. Tôi đã hoàn thành vở nhạc kịch mới Tình yêu của Uyên được trình diễn lần đầu tiên tại trường Đại học Cần Thơ đêm 26/9/1980. Ngoài ca khúc và nhạc sân khấu, tôi cũng chú trọng nhạc không lời. Đã viết độc tấu kèn Co với dàn nhạc, những biến tấu cho các nhạc cụ Viôlông, pianô, bầu, sáo, tranh và năm 1985 tôi hoàn thành bản Rông-đô Rừng mơ ước cho 5 nhạc cụ viôlông, pianô, viôlông xen, bầu, sáo ta. Tôi có tham vọng làm một số sáng tác nhạc nhẹ Việt Nam mang tính chất dân tộc hiện đại. Không biết sẽ làm được không?!
Kỷ niệm về bài hát “Mimôza”
Tháng 10/1980, Bộ Văn hóa đón tôi lên Đà Lạt để nói chuyện âm nhạc cho lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cán bộ văn hóa ở các tỉnh phía Nam. Còn cách Đà Lạt 5km, thành phố đã hiện ra trước mắt tôi trong sương mờ. Những ngôi biệt thự nhiều kiểu nhấp nhô trên những ngọn đồi thông. Ôi! Cảnh thiên nhiên kỳ diệu, một thành phố trên cao, một thành phố hương hoa đã từng lưu luyến trái tim người. Ngồi trên xe, tôi muốn viết ngay, nhưng viết sao đây? Thật là lộn xộn trong tâm trí. Nhiều cái đẹp quá, đến nỗi tôi không biết nói đến cái đẹp nào. Thế là tôi đến Đà Lạt, lao vào chuẩn bị các đề tài nói chuyện.
Mãi đến 8 ngày sau, tôi chưa viết được bài hát về Đà Lạt. Mà tôi chỉ được lưu lại Đà Lạt có 10 ngày. Thôi thì đành vậy, thất vọng quá, buổi sáng ngày thứ 9, xe của Sở Văn hóa – Thông tin đưa tôi đi chơi tham quan hồ Than Thở, thung lũng Tình Yêu, hồ Xuân Hương, thác Cam Ly và dừng lại bên đồi Liệt Sĩ. Tôi vô tình chụp hình bên cạnh bụi Mimôza. Tôi hỏi: Hoa này là hoa gì đây? Người cán bộ Văn hóa Lâm Đồng trả lời là hoa Mimôza. Tôi hỏi: Nó từ đâu đến? Anh ấy trả lời: Không ai biết, nhưng nó đã ở đây lâu lắm rồi. Tôi hỏi: vậy anh có biết gì thêm không? Anh ấy trả lời: Tôi nghe nói có truyền thuyết về hoa nầy, đó là người con gái yêu tha thiết nhưng thất vọng chết thành hoa tên là Mimôza. Tự nhiên trước mặt tôi không phải là hoa nữa mà là người con gái. Tôi hỏi “Mimôza từ đâu em tới?”. Đó là môtíp nhạc đầu tiên và ngay khi đó tôi lên đàn piano của Trường lý luận sáng tác, phát triển ngay môtíp nhạc đầu tiên thành bài hát Mimôza. Chỉ trong hai tiếng đồng hồ là tôi đã hoàn thành bài hát. Không phải tôi ca ngợi cánh hoa mà thông qua hình tượng người con gái trong truyền thuyết để nói lên tình yêu của mọi người đối với Đà Lạt. Ý nói người con gái từ đâu đến không biết mà đã chịu sống suốt đời bên các ngọn đồi dưới trời mây nước mệnh mông thế nầy thì phải yêu đất nước nầy lắm mới được. Tôi về Sài Gòn chép gửi Đoàn Văn công Lâm Đồng. Không biết thế nào Đoàn Văn công không trình diễn (?). Mãi hai năm sau, Nguyễn Chánh Tín đếnthăm tôi và nghe Mimôza, anh ấy thích hát và lần đầu tiên Nguyễn Chánh Tín hát Mimôza tại Hội Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh. Thế là Mimôza được viết năm 1980 mãi đến năm 1982 mới chào đời trong sự trìu mến của thính giả khắp nơi. (Còn tiếp phần V: Một chút về Tố Linh).
T.P. Hồ Chí Minh
Ngày 18/3/1987
T.K.T
* Ghi chú: Tháng 05/2026 - Bài được Nguyễn Thị Lý -Trung tâm Dịch vụ Tổng hợp phường Ô Môn sưu tầm và đánh máy lại trong sách: Nhạc và đời/Lê Giang, Lư Nhất Vũ chủ biên.-Hậu Giang: Tổng hợp Hậu Giang,1989.-699tr.;21cm.
Tóm tắt sách Nhạc và đời: Cuộc đời, sự nghiệp âm nhạc của hơn 20 nhạc sĩ và những tác phẩm nổi tiếng từ những ngày đầu cách mạng đến nay. Trong đó có 04 Nhạc sĩ ở Ô Môn – Cần Thơ là: Lưu Hữu Phước, Trần Kiết Tường, Đắc Nhẫn, Triều Dâng.