Chào mừng quý vị và các bạn đến với Chương trình phát thanh “Văn hóa đọc và cuộc sống” kỳ thứ 53 (tháng 12/2026) của Thư viện thành phố Cần Thơ!
I. VĂN HÓA ĐỌC 4.0
Các bạn thân mến! Trong chuyên mục “Văn hóa đọc 4.0” kỳ này, mời các bạn cùng nghe bài viết “Cách đọc sách 'hiệu quả' bằng AI” của Nhật Tường đăng trên Trang Thông tin điện tử Cục Thông tin cơ sở và Thông tin đối ngoại của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
https://www.vietnam.vn/cach-doc-sach-hieu-qua-bang-ai
Để trải nghiệm đọc sách thêm hấp dẫn và tối ưu hơn, hãy thử ứng dụng AI cho quyển sách tới của bạn.
Trong thời đại công nghệ, thật khó để đọc trọn vẹn một quyển sách khi xung quanh có biết bao nhiêu bài viết ngắn, video, hoặc có AI để tóm gọn thông tin. Theo một nghiên cứu trên Tạp chí Thư viện Việt Nam, tỷ lệ đọc sách ở độ tuổi 10-13 đã giảm 14% so với 2 thập kỷ trước.
Tuy nhiên, cũng theo nghiên cứu nói trên, có 45% người Việt đọc sách qua mạng. Nhìn theo một hướng khác, TS Vũ Dương Thúy Ngà, nguyên Vụ trưởng Vụ Thư viện cho rằng AI sẽ tạo ra cho bạn đọc nhiều cơ hội nếu biết lựa chọn phù hợp.
NotebookLM nổi lên như một công cụ tối ưu hoá cho việc nghiên cứu, đọc tài liệu, và cũng có thể dùng để đọc sách. Ngoài tạo ra trải nghiệm đọc tương tác, cá nhân hoá, AI này có thể tóm tắt các nội dung phù hợp, giúp tạo cảm hứng và tăng hiệu quả cho bạn đọc.
Vì sao nên sử dụng NotebookLM để đọc tài liệu
Phát triển bởi Google và sử dụng phương pháp huấn luyện ngôn ngữ lớn từ Gemini, NotebookLM có khả năng xử lý câu lệnh, và đưa ra câu trả lời bằng tiếng Việt một cách mạch lạc, tự nhiên. Không chỉ vậy, nếu bạn đọc sách nước ngoài, công cụ có thể dịch thuật chính xác và dễ hiểu.
Về cơ bản, NotebookLM sẽ chỉ ra câu trả lời, cho phép ghi chú đánh dấu trực tiếp, thay vì lật từng trang sách như trước. Nếu bạn cần đọc nhiều tài liệu cùng chủ đề, công cụ có thể kết nối các ý tưởng lại với nhau cho một góc nhìn toàn diện.
Một điều quan trọng về các công cụ AI là chúng có thể bị “ảo giác” trong quá trình suy luận, nên trong mỗi chatbot đều có dòng chữ lưu ý rằng chúng có thể đưa thông tin sai. NotebookLM cũng không ngoại lệ, tuy nhiên bạn có thể kiểm tra lại nguồn gốc của từng câu trả lời ngay lập tức, đảm bảo độ chính xác. Nếu cần biết lý do AI trả ra một thông tin cụ thể, bạn có thể đặt câu hỏi để nó dẫn đến vị trí liên quan trong tài liệu.
Đặc biệt, bạn cũng có thể tổ chức những buổi đọc sách cùng nhau, nhưng không cần ở chung một chỗ. Với NotebookLM, bạn có thể chia sẻ tài liệu cho nhau trên Google Workspace, cùng thảo luận và chỉnh sửa trực tiếp.
Ngoài ra, đối với một số người mắc chứng khó đọc, bị khiếm thị, hay có phong cách học tập đa dạng (hình ảnh, âm thanh, vận động…), AI này sẽ tạo điều kiện cho bạn cá nhân hóa trải nghiệm đọc sách, phù hợp với từng người.
Hơn cả đọc sách
Nhờ sử dụng mô hình AI của Google, NotebookLM có cửa sổ ngữ cảnh lên đến 1 triệu token, so với các AI thông thường chỉ có 4.000-32.000 token. Nghĩa là, mô hình có thể xử lý dữ liệu tương đương 700 trang, không giới hạn từ PDF, txt, markdown, file ghi âm, nguồn từ Google Docs, Slide, đến đường dẫn trang web, video Youtube.
NotebookLM có giao diện khá sạch sẽ và dễ dùng. Người dùng có thể tải nguồn có sẵn từ máy lên, hoặc nhờ công cụ tìm kiếm từ hàng trăm nguồn uy tín trên Internet bằng nút "Khám phá".
Chính giữa màn hình là khung chat để tương tác qua lại, đặt câu hỏi liên tục cho chatbot. Phạm vi câu trả lời có thể được giới hạn trong những nguồn được chọn phía bên trái.
Ở bên phải màn hình là những tính năng nổi bật của công cụ. Bạn có thể tự mình hoặc NotebookLM sẽ tự động tổ chức ghi chú theo chủ đề, giúp bạn dễ dàng xem lại. Ngoài ra, nếu dùng trong học tập, bạn có thể tóm tắt và tạo bộ câu hỏi lấy thông tin từ tài liệu.
Nếu tài liệu thiên về lịch sử, với nhiều sự kiện khác nhau, bạn có thể chọn Dòng thời gian (Timeline) để yêu cầu trích xuất các mốc thời gian quan trọng, sau đó trình bày chúng dưới dạng một dòng thời gian rõ ràng và dễ theo dõi
Đối với những người học bằng âm thanh, tính năng Tổng quan bằng Âm thanh (Audio Overview) của NotebookLM mang đến một cách tiếp cận mới mẻ. Thay vì chỉ đọc văn bản, người dùng có thể nghe một cuộc trò chuyện giả lập giữa hai AI dẫn chương trình, cũng như thảo luận, tóm tắt và kết nối các ý tưởng chính từ tài liệu đã tải lên. Từ ngày 29/4, tính năng hỗ trợ thêm 50 ngôn ngữ, bao gồm cả tiếng Việt.
Ngoài ra, Google đã cho ra mắt tính năng Sơ đồ tư duy (Mindmap) vào ngày 19/3, giúp hiển thị trực quan hoá thông tin từ tài liệu và các ghi chú. Bạn cũng có thể điều chỉnh sơ đồ, giúp tiết kiệm thời gian tư duy và tăng khả năng hiểu, nhớ.
Với tính năng này, ông Simon Tokumine, Giám đốc sản phẩm NotebookLM cho rằng “2025 là kỷ nguyên của những ứng dụng cá nhân hoá cho bạn”. Tuy nhiên, nếu bạn chưa tìm thấy nó là bởi vì “sẽ cần một tuần hơn để tính năng có mặt hoàn toàn cho tất cả người dùng”, ông Julian Goldie, Nhà sáng lập Goldie Agency chia sẻ.
Người dùng cũng có thể "đọc" podcast, ghi âm bài giảng bằng khi tải đường dẫn YouTube, hoặc đoạn ghi băng lên NotebookLM. Đây là một công cụ hữu hiệu cho học sinh, sinh viên cần học tập, nghiên cứu. Với Mindmap, các nhà kinh doanh, hay sáng tạo cũng có thể sử dụng để phân tích đối thủ hoặc quản lý các ý tưởng của mình.
Bản NotebookLM Plus đi kèm khi mua Gemini Advance với giá 489.000 đồng ở Việt Nam, cho phép điều chỉnh chatbot đưa kết quả nhanh, bảo mật tốt hơn và có thể chia sẻ với bạn bè trên Google Workspace.
II. NHỊP CẦU TRI THỨC
* Các bạn thân mến! chuyên mục “Nhịp cầu tri thức” kỳ này, mời các bạn, đặc biệt là các bạn cùng nghe bài viết Tên gọi "Anh bộ đội Cụ Hồ" ra đời như thế nào? do Xuân Nguyễn tổng hợp đăng trên báo điện tử Công an nhân dân.
https://cand.vn/ten-goi-anh-bo-doi-cu-ho-ra-doi-nhu-the-nao-post324170.html
"Từ khu giải phóng Việt Bắc, đồng bào các dân tộc đã trìu mến gọi các đơn vị vũ trang là ‘Bộ đội Ông Ké’ hay ‘Bộ đội Ông Cụ’ một cách thân thương, chân chất... Về sau, khi biết tên Người là ‘Bác Hồ’ mọi người đã gọi ‘Bộ đội Ông Ké’ là ‘Bộ đội Cụ Hồ’”, Đại tướng Võ Nguyên Giáp hồi tưởng.
"Tên gọi "Anh bộ đội Cụ Hồ" đã trở nên thân quen với nhân dân ta từ hơn nửa thế kỷ nay. Đó là một nét độc đáo Việt Nam , bởi vì trên thế giới, hiếm có nước nào mà nhân dân lại lấy tên vị lãnh tụ kính yêu để đặt tên cho quân đội như ở nước ta. Nó thể hiện tình cảm quý mến lãnh tụ và lòng tin yêu của nhân dân đối với quân đội, đồng thời nói lên tình cảm gắn bó thiêng liêng, ruột thịt giữa người lính với lãnh tụ của mình.
Bác yêu thương bộ đội như con và những người lính đều coi Bác như Cha nên mới có cái tên gọi "Bộ đội Cụ Hồ" thân thương ấy, cũng như nhân dân ta đều gọi Hồ Chủ tịch là Bác Hồ. Trong tình lãnh tụ - quần chúng có tình Cha- con, Bác - cháu sâu nặng, đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam.
Nhà thơ Nông Quốc Chấn cũng có bài thơ Bộ đội Ông Cụ ghi lại chân thực hình ảnh Bác giữa những người lính như Cha - con ở chiến khu Việt Bắc thời kỳ tiền khởi nghĩa:
... Khi ăn cơm chiều,
Bộ đội đếm: một, hai... ngồi trật tự
Cụ đi từng bàn xem bát đũa
Cho thổi còi, rồi Cụ ăn sau.
Mọi người rủ nhau
Đốt đuốc đến xem quân Ông Cụ
Người già đến, Cụ mời ngồi niềm nở,
Trẻ con lại, Cụ bế xoa đầu...
(Bộ đội ông Cụ - Muôn vàn tình thân yêu. Nxb Văn học Giải phóng, 1976, tr 17)
Đoạn thơ giúp ta hiểu thêm lời nói của Đại tướng về nguồn gốc của tên gọi cao quý ấy. Từ "Bộ đội Ông Ké", "Bộ đội Ông Cụ" mà thành tên gọi "Bộ đội Cụ Hồ", cái tên thân thương, trìu mến ấy đã đi vào cuộc sống Việt Nam, vào lòng nhân dân ta để thành sức mạnh chiến thắng. Và những người lính Việt Nam đều sung sướng, tự hào khi được mang danh hiệu "Anh bộ đội Cụ Hồ" như tuổi trẻ Việt Nam mang tên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Đội TNTP Hồ Chí Minh.
* Quý vị và các bạn thân mến! Trong chuyên mục “Nhịp cầu tri thức” kỳ này, chúng tôi xin giới thiệu đến quý vị và các bạn 3 tài liệu sau:
1. Quyển sách “Xây dựng nền văn hoá hướng tới chân, thiện, mỹ” do Vũ Kim Yến sưu tầm, biên soạn, NXB Hà Nội xuất bản năm 2024. Sách với 197 trang tập hợp những bài viết, những câu chuyện kể thể hiện nền văn hóa mà Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương xây dựng.
Trong đó, ở Bài nói của Bác Hồ tại Đại hội Văn hóa toàn quốc lần thứ III, Người đã có những chỉ dẫn sâu sắc: “Quần chúng đang chờ đợi những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại vẻ vang của chúng ta, những tác phẩm ca tụng chân thật những người mới, việc mới chẳng những để làm gương mẫu cho chúng ta ngày nay, mà còn để giáo dục con cháu ta đời sau… Để làm trọn nhiệm vụ cao quý của mình, văn nghệ sĩ cần phải rèn luyện đạo đức cách mạng, nâng cao tinh thần phục vụ nhân dân, giữ gìn thái độ khiêm tốn; phải thật sự hòa mình với quần chúng, cố gắng học tập chính trị, trau dồi nghề nghiệp; phải hết lòng giúp đỡ thanh niên, làm cho văn nghệ nước nhà ngày càng thêm trẻ thêm xuân…”.
Ở bài viết “Hồ Chí Minh - về văn hóa làm người”, nhà nghiên cứu Nguyễn Khắc Nho đã đúc kết: “Tư tưởng, đạo đức và nhân cách của Bác không phải tự nhiên mà có, đó là cả một hành trình phấn đấu gian khổ, liên tục suốt đời. Đó cũng là quá trình kiểm nghiệm, truy tìm những giá trị đích thực, tận cùng của chân, thiện, mỹ trong thời đại”.
Còn nhiều bài viết khác trong quyển sách sẽ giúp bạn đọc thấy rõ một những điều cốt lõi mà Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu bật về xây dựng văn hóa Việt Nam là luôn hướng con người tới chân thiện - mỹ, làm cho con người biết kiềm chế tham vọng, kiềm chế cái xấu; hướng về cái tốt đẹp, biết cảm nhận và hưởng thụ hạnh phúc; biết yêu cuộc sống và sống có ý nghĩa. Sách đang được phục vụ tại Trụ sở chính Thư viện thành phố Cần Thơ với ký hiệu phân loại: 306.09597 / V115H. ▪ PHÒNG MƯỢN: MA.028345; MA.028344
2. Quyển sách “Kiến thức cơ bản chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi” do Tạ Tông Vụ biên soạn, Nhà xuất bản Hồng Đức ấn hành năm 2025 là cẩm nang thiết yếu về y học thường thức. Với độ dày 159 trang, sách cung cấp các phương pháp phòng bệnh, điều trị bệnh mạn tính và hướng dẫn chăm sóc toàn diện, giúp người lớn tuổi sống vui, sống khỏe tại gia đình.
Chương I hướng dẫn cách chăm sóc sức khỏe và điều trị một số bệnh mãn tính ở người cao tuổi như: bệnh huyết áp cao, bệnh tiểu đường, bệnh mỡ máu cao, bệnh mạch vành, trúng phong, bệnh sa sút trí tuệ ở người già.
Chương II trình bày cách chăm sóc sức khỏe và điều trị cách bệnh thường gặp ở người cao tuổi như: đau lưng đau chân, mất ngủ, táo bón, chứng hay quên, ù tai, tiểu nhiều, trầm cảm.
Chương III hướng dẫn cách chăm sóc sức khỏe kéo dài tuổi thọ như: giữ gìn tâm trạng vui vẻ mỗi ngày, môi trường sinh hoạt hài hòa, thường xuyên luyện tập thân thể, cân bằng dinh dưỡng tốt, chế độ ăn uống phù hợp với từng mùa.
Chăm sóc người cao tuổi là trách nhiệm của gia đình, xã hội. Mỗi người cần chung tay góp sức để chăm sóc tốt cho người cao tuổi, giúp họ có cuộc sống khỏe mạnh, hạnh phúc.
Quyển sách “Kiến thức cơ bản chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi” đang được phục vụ tại Trụ sở chính Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:▪ Ký hiệu phân loại: 618.97 / K305TH. ▪ PHÒNG MƯỢN: ME.009492; ME.009493
3. Quyển sách "Cư xử trong gia đình : Học cách giao tiếp hiệu quả giữa bố mẹ và con cái" do Trung tâm Nghiên cứu Tâm lí Trẻ em biên soạn; Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành năm 2024 sẽ giúp các em giải quyết các vấn đề về giao tiếp ứng xử trong phạm vi gia đình và người thân. Sách dày 154 trang, gồm 05 chương với 36 hoạt cảnh sinh hoạt gia đình thường gặp nhất mà trẻ cần thể hiện trong cuộc sống hàng ngày ở nhà khi giao tiếp với bố mẹ, ông bà và những người thân khác.
Chương 1 hướng dẫn trẻ học cách bày tỏ lòng yêu thương bố mẹ; kể cho bố mẹ nghe những chuyện diễn ra ở trường học; nói ra những điều không vui hoặc về những áp lực trong học tập, nói lên ý kiến của mình; khuyên bố bỏ những thói quen xấu.
Chương 2 tập trung vào cách thể hiện đúng bản thân khi gặp vấn đề trong giao tiếp với bố mẹ: cách giải thích khi bố mẹ hiểu lầm; cách nhận lỗi; cách bày tỏ sự phản đối; cách bày tỏ mong muốn tăng tiền tiêu vặt; phải làm gì nếu bố mẹ hay cãi nhau.
Chương 3 nói về cách giao tiếp với ông bà: nói gì khi được ông bà lì xì, làm thế nào để giữ bà ở lại chơi thêm vài ngày; từ chối khéo ý tốt của bà: khuyên ông tránh xa những hội nhóm lừa đảo, nói gì khi gọi điện thoại cho ông.
Chương 4 chủ yếu dạy trẻ cách giao tiếp với họ hàng: nên nói gì với những người họ hàng đã lâu không gặp; đáp thế nào khi được hỏi về điểm số; làm thế nào để hoà đồng với anh em họ mới gặp lần đầu, đưa họ hàng đi tham quan.
Chương 5 đưa ra một số hướng dẫn giúp khắc phục một số hiểu lầm trong giao tiếp giữa bố mẹ và con cái, để trẻ hình thành thói quen giao tiếp chuẩn mực từ trong gia đình như: học cách xưng hô lễ phép, hình thành thói quen chủ động chào hỏi, dạy trẻ hiểu việc nhiệt tình quá cũng không tốt, để trẻ biết tiếp khách là trách nhiệm của bản thân.
Quyển sách “Cư xử trong gia đình : Học cách giao tiếp hiệu quả giữa bố mẹ và con cái” sẽ là tài liệu tham khảo hữu ích, giúp các em học được các kĩ năng giao tiếp và diễn đạt, để hình thành khả năng giao tiếp tốt, trở nên chủ động và tích cực trong các mối quan hệ xã hội của mình.
Sách đang được phục vụ tại Trụ sở chính Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
▪ Ký hiệu phân loại: 372.374 / C550X
▪ PHÒNG THIẾU NHI: ND.014483; ND.014484
Quý vị và các bạn thân mến! Chương trình phát thanh “Văn hóa đọc và cuộc sống” của Thư viện thành phố Cần Thơ đến đây xin tạm dừng. Quý vị và các bạn có thể nghe lại nội dung chương trình trên Cổng Thông tin điện tử Thư viện TP. Cần Thơ, tại http://www.cantholib.org.vn. Cám ơn quý vị và các bạn đã chú ý theo dõi. Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại!