THƯ VIỆN THÀNH PHỐ CẦN THƠ - CANTHO PUBLIC LIBRARY
CHƯƠNG TRÌNH PHÁT THANH “VĂN HÓA ĐỌC VÀ CUỘC SỐNG” KỲ 50 (tháng 9/2026)
Chào mừng quý vị và các bạn đến với Chương trình phát thanh “Văn hóa đọc và cuộc sống” kỳ thứ 50 (tháng 9/2026) của Thư viện thành phố Cần Thơ!
I. VĂN HÓA ĐỌC 4.0
Các bạn thân mến! Trong chuyên mục “Văn hóa đọc 4.0” kỳ này, mời các bạn cùng nghe bài viết đăng trên báo điện tử Dân Trí với tựa đề “Đọc để mở một cánh cửa, không chỉ ra thế giới mà còn với chính mình” của tác giả Lê Minh Hoan (nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Nguồn:https://dantri.com.vn/tam-diem/doc-de-mo-mot-canh-cua-khong-chi-ra-the-gioi-ma-con-voi-chinh-minh-20260421062024744.htm
Có những buổi sáng rất bình thường. Một tách trà, một trang sách, và một khoảng lặng. Nhưng chính trong những khoảng lặng ấy, một điều gì đó rất lớn đang diễn ra – không ồn ào, không náo nhiệt, mà bền bỉ, sâu xa: con người đang thay đổi từ bên trong. Đọc sách, tưởng như là một hành vi rất riêng tư. Nhưng lại là một hành trình rất rộng lớn. Một hành trình không có bản đồ cố định. Không có đích đến cuối cùng. Chỉ có những cánh cửa… mở ra nối tiếp những cánh cửa.
Đọc - để khám phá thế giới, và khám phá chính mình. Một cuốn sách có thể đưa ta đi rất xa. Xa hơn cả những chuyến bay.Ta có thể đi qua những cánh rừng Amazon, những sa mạc Trung Đông, những đô thị châu Âu… chỉ bằng vài trang giấy. Nhưng điều kỳ lạ hơn là: càng đi xa, ta lại càng quay về gần hơn với chính mình.
Bởi vì mỗi cuốn sách là một tấm gương. Không phải để soi khuôn mặt, mà để soi tâm hồn. Có những trang sách, đọc xong không nhớ hết nội dung. Nhưng lại thấy lòng mình lắng lại. Có những câu chuyện, không phải để biết thêm, mà để hiểu sâu hơn. Hiểu người. Hiểu đời. Và hiểu chính mình. Marcel Proust từng viết: "Hành trình khám phá thật sự không phải là đi tìm vùng đất mới, mà là nhìn bằng đôi mắt mới". Đọc sách, suy cho cùng, chính là học cách nhìn thế giới, và nhìn mình, bằng đôi mắt mới ấy.
Đọc - để đặt câu hỏi, không phải chỉ để tìm câu trả lời. Nhiều người nghĩ đọc sách là để "biết thêm". Nhưng có lẽ, đọc sách trước hết là để "biết mình chưa biết". Mỗi trang sách mở ra một câu hỏi. Và mỗi câu hỏi là một cánh cửa. Có những câu hỏi không có câu trả lời ngay. Nhưng chính việc mang theo câu hỏi ấy… đã là một hành trình.
Trong một thế giới thay đổi không ngừng, tri thức không còn là cái có thể "tích trữ một lần". Nó là một dòng chảy. Người đọc sách không phải là người biết nhiều nhất, mà là người không ngừng hỏi.
Socrates từng nói: "Tôi biết rằng tôi không biết gì cả". Câu nói ấy không làm ta nhỏ đi.
Mà làm ta mở ra. Mở ra một tinh thần học tập suốt đời. Mở ra một sự khiêm tốn cần thiết để tiếp nhận cái mới. Và có lẽ, điều đáng sợ không phải là không biết. Mà là nghĩ rằng mình đã biết đủ.
Đọc - để nuôi dưỡng những ý tưởng. Một ý tưởng sáng tạo không xuất hiện từ khoảng trống. Nó được nuôi dưỡng từ những gì ta đọc, ta thấy, ta cảm nhận. Một cuốn sách về khoa học có thể gợi mở một hướng đi trong nông nghiệp. Một câu chuyện văn học có thể thay đổi cách ta đối xử với con người. Một trang sách lịch sử có thể giúp ta hiểu vì sao hiện tại lại như thế. Những điều tưởng như rời rạc ấy… đến một lúc nào đó sẽ kết nối lại. Và "Eureka" xuất hiện. Không phải như một tia chớp bất ngờ, mà như một hạt mầm đã được ươm từ rất lâu.
Albert Einstein từng nói: "Trí tưởng tượng quan trọng hơn kiến thức". Nhưng trí tưởng tượng ấy không tự nhiên mà có. Nó được nuôi lớn từ những trang sách, từ những câu chuyện, từ những trải nghiệm tích tụ theo thời gian.
Đọc, vì thế, không phải để "có thêm thông tin". Đọc là để tích tụ một nền tảng tinh thần cho sáng tạo.
Đọc - để làm nghề tốt hơn. Có một điều rất thực tế, rất đời thường nhưng lại thường bị bỏ qua: Đọc sách… để làm nghề. Không phải đọc để nói những điều lớn lao, mà để làm tốt hơn những điều rất nhỏ mỗi ngày.
Một người nông dân đọc về đất, sẽ hiểu đất không chỉ là nơi gieo trồng, mà là một hệ sinh thái sống.
Một người làm báo đọc nhiều hơn, sẽ biết đặt câu hỏi sâu hơn, viết những dòng chữ có trách nhiệm hơn.
Một người làm quản lý đọc sách, sẽ biết lắng nghe nhiều hơn là ra lệnh.
Một người làm giáo dục đọc sách, sẽ hiểu rằng dạy học không phải là truyền đạt kiến thức, mà là khơi mở tư duy.
Đọc không làm ta đổi nghề. Nhưng giúp ta đổi cách làm nghề.
Từ "làm cho xong" sang "làm cho đúng".
Từ "làm theo thói quen" sang "làm bằng hiểu biết".
Từ "làm một mình" sang "làm trong một hệ sinh thái".
Có những cuốn sách không liên quan trực tiếp đến công việc. Nhưng lại giúp ta hiểu con người, mà bất kỳ nghề nào cũng là làm việc với con người.
Đọc về tâm lý, để hiểu khách hàng. Đọc về lịch sử, để hiểu bối cảnh. Đọc văn học, để hiểu cảm xúc. Và rồi, công việc không còn là những thao tác lặp lại, mà trở thành một hành trình sáng tạo.
Một người thợ có thể làm ra một sản phẩm. Nhưng một người thợ biết đọc, biết nghĩ… có thể làm ra giá trị. Và xa hơn, có thể làm ra bản sắc cho nghề của mình.
Đọc - để bớt cái tôi, mở rộng tấm lòng. Có những cuốn sách không dạy ta điều gì mới. Nhưng làm ta bớt đi một điều cũ. Bớt định kiến. Bớt phán xét. Bớt cái tôi. Khi đọc, ta bước vào thế giới của người khác. Ta sống một cuộc đời khác, cảm một nỗi buồn không phải của mình, hiểu một niềm vui không thuộc về mình. Và từ đó, ta nhận ra: mỗi con người đều có lý do để họ trở thành chính họ. Đọc sách không làm ta trở nên "hơn người khác". Mà giúp ta trở nên gần người khác hơn.
Haruki Murakami từng chia sẻ: "Nếu bạn chỉ đọc những cuốn sách mà mọi người đều đọc, bạn sẽ chỉ nghĩ những điều mà mọi người đều nghĩ". Đọc rộng hơn, sâu hơn… là cách để ta thoát khỏi những "khuôn mẫu vô hình" của suy nghĩ. Và khi suy nghĩ được mở rộng, trái tim cũng sẽ rộng mở hơn.
Đọc - để đi chậm lại trong một thế giới quá nhanh. Thời đại số mang lại rất nhiều tiện ích. Nhưng cũng khiến con người dễ quen với việc "lướt" hơn là "đọc". Thông tin đến nhanh. Nhưng hiểu biết lại có thể trở nên nông. Đọc sách là một hành vi ngược dòng. Một cách để ta đi chậm lại. Chậm để suy nghĩ. Chậm để cảm nhận. Chậm để thấu hiểu.
Francis Bacon từng nói: "Đọc để làm đầy một con người". Sự "trọn vẹn" ấy không đến từ việc biết nhiều, mà từ việc hiểu sâu.
Đọc - không phải là nghĩa vụ, mà là một cách sống. Không ai bắt buộc phải đọc sách. Nhưng nếu không đọc, ta có thể vô tình sống trong một "căn phòng kín" của chính mình.
Đọc sách là mở cửa. Mở ra thế giới. Mở ra những góc nhìn khác. Và mở ra một phiên bản khác của chính mình. Có thể mỗi ngày chỉ vài trang. Có thể mỗi tuần một cuốn. Không cần nhiều. Chỉ cần đều đặn. Giống như gieo một hạt giống nhỏ mỗi ngày. Không thấy ngay sự thay đổi. Nhưng một ngày nào đó… ta sẽ thấy một khu rừng.
Lời kết. Có thể, một cuốn sách không làm thay đổi cuộc đời ngay lập tức. Nhưng nhiều cuốn sách, qua thời gian, có thể âm thầm thay đổi một con người. Và khi con người thay đổi, cách nghĩ thay đổi, cách sống thay đổi… Thì thế giới cũng sẽ thay đổi.
Nhân ngày 21/4 (Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam), có lẽ không cần những lời kêu gọi lớn lao. Chỉ cần một điều rất nhỏ: mở một cuốn sách. Ngồi xuống, lật từng trang. Để chữ dẫn lối cho suy nghĩ. Để suy nghĩ dẫn lối cho hành động. Và biết đâu, trong một trang nào đó… ta không chỉ đọc chữ. Mà đọc được chính mình. Nhẹ như một cơn gió. Nhưng đủ để mở ra một hành trình dài phía trước.
II. NHỊP CẦU TRI THỨC
Các bạn thân mến! Trong chuyên mục “Văn hóa đọc 4.0” kỳ này, mời các bạn cùng nghe bài viết đăng trên báo điện tử Dân Trí với tựa đề “Đọc để mở một cánh cửa, không chỉ ra thế giới mà còn với chính mình” của tác giả Lê Minh Hoan (nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội; nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường). Nguồn:https://dantri.com.vn/tam-diem/doc-de-mo-mot-canh-cua-khong-chi-ra-the-gioi-ma-con-voi-chinh-minh-20260421062024744.htm
Có những buổi sáng rất bình thường. Một tách trà, một trang sách, và một khoảng lặng. Nhưng chính trong những khoảng lặng ấy, một điều gì đó rất lớn đang diễn ra – không ồn ào, không náo nhiệt, mà bền bỉ, sâu xa: con người đang thay đổi từ bên trong. Đọc sách, tưởng như là một hành vi rất riêng tư. Nhưng lại là một hành trình rất rộng lớn. Một hành trình không có bản đồ cố định. Không có đích đến cuối cùng. Chỉ có những cánh cửa… mở ra nối tiếp những cánh cửa.
Đọc - để khám phá thế giới, và khám phá chính mình. Một cuốn sách có thể đưa ta đi rất xa. Xa hơn cả những chuyến bay.Ta có thể đi qua những cánh rừng Amazon, những sa mạc Trung Đông, những đô thị châu Âu… chỉ bằng vài trang giấy. Nhưng điều kỳ lạ hơn là: càng đi xa, ta lại càng quay về gần hơn với chính mình.
Bởi vì mỗi cuốn sách là một tấm gương. Không phải để soi khuôn mặt, mà để soi tâm hồn. Có những trang sách, đọc xong không nhớ hết nội dung. Nhưng lại thấy lòng mình lắng lại. Có những câu chuyện, không phải để biết thêm, mà để hiểu sâu hơn. Hiểu người. Hiểu đời. Và hiểu chính mình. Marcel Proust từng viết: "Hành trình khám phá thật sự không phải là đi tìm vùng đất mới, mà là nhìn bằng đôi mắt mới". Đọc sách, suy cho cùng, chính là học cách nhìn thế giới, và nhìn mình, bằng đôi mắt mới ấy.
Đọc - để đặt câu hỏi, không phải chỉ để tìm câu trả lời. Nhiều người nghĩ đọc sách là để "biết thêm". Nhưng có lẽ, đọc sách trước hết là để "biết mình chưa biết". Mỗi trang sách mở ra một câu hỏi. Và mỗi câu hỏi là một cánh cửa. Có những câu hỏi không có câu trả lời ngay. Nhưng chính việc mang theo câu hỏi ấy… đã là một hành trình.
Trong một thế giới thay đổi không ngừng, tri thức không còn là cái có thể "tích trữ một lần". Nó là một dòng chảy. Người đọc sách không phải là người biết nhiều nhất, mà là người không ngừng hỏi.
Socrates từng nói: "Tôi biết rằng tôi không biết gì cả". Câu nói ấy không làm ta nhỏ đi.
Mà làm ta mở ra. Mở ra một tinh thần học tập suốt đời. Mở ra một sự khiêm tốn cần thiết để tiếp nhận cái mới. Và có lẽ, điều đáng sợ không phải là không biết. Mà là nghĩ rằng mình đã biết đủ.
Đọc - để nuôi dưỡng những ý tưởng. Một ý tưởng sáng tạo không xuất hiện từ khoảng trống. Nó được nuôi dưỡng từ những gì ta đọc, ta thấy, ta cảm nhận. Một cuốn sách về khoa học có thể gợi mở một hướng đi trong nông nghiệp. Một câu chuyện văn học có thể thay đổi cách ta đối xử với con người. Một trang sách lịch sử có thể giúp ta hiểu vì sao hiện tại lại như thế. Những điều tưởng như rời rạc ấy… đến một lúc nào đó sẽ kết nối lại. Và "Eureka" xuất hiện. Không phải như một tia chớp bất ngờ, mà như một hạt mầm đã được ươm từ rất lâu.
Albert Einstein từng nói: "Trí tưởng tượng quan trọng hơn kiến thức". Nhưng trí tưởng tượng ấy không tự nhiên mà có. Nó được nuôi lớn từ những trang sách, từ những câu chuyện, từ những trải nghiệm tích tụ theo thời gian.
Đọc, vì thế, không phải để "có thêm thông tin". Đọc là để tích tụ một nền tảng tinh thần cho sáng tạo.
Đọc - để làm nghề tốt hơn. Có một điều rất thực tế, rất đời thường nhưng lại thường bị bỏ qua: Đọc sách… để làm nghề. Không phải đọc để nói những điều lớn lao, mà để làm tốt hơn những điều rất nhỏ mỗi ngày.
Một người nông dân đọc về đất, sẽ hiểu đất không chỉ là nơi gieo trồng, mà là một hệ sinh thái sống.
Một người làm báo đọc nhiều hơn, sẽ biết đặt câu hỏi sâu hơn, viết những dòng chữ có trách nhiệm hơn.
Một người làm quản lý đọc sách, sẽ biết lắng nghe nhiều hơn là ra lệnh.
Một người làm giáo dục đọc sách, sẽ hiểu rằng dạy học không phải là truyền đạt kiến thức, mà là khơi mở tư duy.
Đọc không làm ta đổi nghề. Nhưng giúp ta đổi cách làm nghề.
Từ "làm cho xong" sang "làm cho đúng".
Từ "làm theo thói quen" sang "làm bằng hiểu biết".
Từ "làm một mình" sang "làm trong một hệ sinh thái".
Có những cuốn sách không liên quan trực tiếp đến công việc. Nhưng lại giúp ta hiểu con người, mà bất kỳ nghề nào cũng là làm việc với con người.
Đọc về tâm lý, để hiểu khách hàng. Đọc về lịch sử, để hiểu bối cảnh. Đọc văn học, để hiểu cảm xúc. Và rồi, công việc không còn là những thao tác lặp lại, mà trở thành một hành trình sáng tạo.
Một người thợ có thể làm ra một sản phẩm. Nhưng một người thợ biết đọc, biết nghĩ… có thể làm ra giá trị. Và xa hơn, có thể làm ra bản sắc cho nghề của mình.
Đọc - để bớt cái tôi, mở rộng tấm lòng. Có những cuốn sách không dạy ta điều gì mới. Nhưng làm ta bớt đi một điều cũ. Bớt định kiến. Bớt phán xét. Bớt cái tôi. Khi đọc, ta bước vào thế giới của người khác. Ta sống một cuộc đời khác, cảm một nỗi buồn không phải của mình, hiểu một niềm vui không thuộc về mình. Và từ đó, ta nhận ra: mỗi con người đều có lý do để họ trở thành chính họ. Đọc sách không làm ta trở nên "hơn người khác". Mà giúp ta trở nên gần người khác hơn.
Haruki Murakami từng chia sẻ: "Nếu bạn chỉ đọc những cuốn sách mà mọi người đều đọc, bạn sẽ chỉ nghĩ những điều mà mọi người đều nghĩ". Đọc rộng hơn, sâu hơn… là cách để ta thoát khỏi những "khuôn mẫu vô hình" của suy nghĩ. Và khi suy nghĩ được mở rộng, trái tim cũng sẽ rộng mở hơn.
Đọc - để đi chậm lại trong một thế giới quá nhanh. Thời đại số mang lại rất nhiều tiện ích. Nhưng cũng khiến con người dễ quen với việc "lướt" hơn là "đọc". Thông tin đến nhanh. Nhưng hiểu biết lại có thể trở nên nông. Đọc sách là một hành vi ngược dòng. Một cách để ta đi chậm lại. Chậm để suy nghĩ. Chậm để cảm nhận. Chậm để thấu hiểu.
Francis Bacon từng nói: "Đọc để làm đầy một con người". Sự "trọn vẹn" ấy không đến từ việc biết nhiều, mà từ việc hiểu sâu.
Đọc - không phải là nghĩa vụ, mà là một cách sống. Không ai bắt buộc phải đọc sách. Nhưng nếu không đọc, ta có thể vô tình sống trong một "căn phòng kín" của chính mình.
Đọc sách là mở cửa. Mở ra thế giới. Mở ra những góc nhìn khác. Và mở ra một phiên bản khác của chính mình. Có thể mỗi ngày chỉ vài trang. Có thể mỗi tuần một cuốn. Không cần nhiều. Chỉ cần đều đặn. Giống như gieo một hạt giống nhỏ mỗi ngày. Không thấy ngay sự thay đổi. Nhưng một ngày nào đó… ta sẽ thấy một khu rừng.
Lời kết. Có thể, một cuốn sách không làm thay đổi cuộc đời ngay lập tức. Nhưng nhiều cuốn sách, qua thời gian, có thể âm thầm thay đổi một con người. Và khi con người thay đổi, cách nghĩ thay đổi, cách sống thay đổi… Thì thế giới cũng sẽ thay đổi.
Nhân ngày 21/4 (Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam), có lẽ không cần những lời kêu gọi lớn lao. Chỉ cần một điều rất nhỏ: mở một cuốn sách. Ngồi xuống, lật từng trang. Để chữ dẫn lối cho suy nghĩ. Để suy nghĩ dẫn lối cho hành động. Và biết đâu, trong một trang nào đó… ta không chỉ đọc chữ. Mà đọc được chính mình. Nhẹ như một cơn gió. Nhưng đủ để mở ra một hành trình dài phía trước.
II. NHỊP CẦU TRI THỨC
* Các bạn thân mến! chuyên mục “Nhịp cầu tri thức” kỳ này, mời các bạn đến với bài viết Thanh niên với chuyển đổi số: Từ phong trào đến kỹ năng sống số đăng trên tạp chí điện tử Thanh niên Việt (https://thanhnienviet.vn/thanh-nien-voi-chuyen-doi-so-tu-phong-trao-den-ky-nang-song-so-209260618141118151.htm). Trong đó, các giải pháp phát huy vai trò thanh niên trong chuyển đổi số và xây dựng kỹ năng sống số được đúc kết cụ thể như sau:
1. Nâng cao ý thức tự học và phát triển năng lực số của thanh niên
Trong kỷ nguyên số, tri thức không còn bị giới hạn bởi không gian địa lý hay điều kiện kinh tế. Chỉ với một thiết bị kết nối Internet, người trẻ có thể tiếp cận kho học liệu khổng lồ của nhân loại. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành lợi thế khi đi kèm với tinh thần tự học.
Thanh niên cần hình thành thói quen học tập suốt đời, chủ động cập nhật kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và phát triển tư duy thích ứng. Việc sử dụng Internet không nên chỉ dừng lại ở mục đích giải trí mà cần được định hướng trở thành công cụ học tập và phát triển bản thân.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người trẻ cần chú trọng phát triển các năng lực cốt lõi như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, giao tiếp số, làm việc nhóm trực tuyến và khả năng thích ứng với sự thay đổi của công nghệ.
2. Rèn luyện kỹ năng kiểm chứng thông tin và văn hóa ứng xử số
Mỗi cú nhấp chuột đều mang theo trách nhiệm công dân. Trong môi trường số, việc chia sẻ thông tin thiếu kiểm chứng có thể tạo ra những hệ lụy lớn đối với cộng đồng. Thanh niên cần trang bị kỹ năng đánh giá nguồn tin, đối chiếu thông tin từ nhiều kênh khác nhau và tránh lan truyền những nội dung chưa được xác thực. Đồng thời, cần xây dựng văn hóa tranh luận lành mạnh, tôn trọng sự khác biệt và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức khi tham gia không gian mạng. Ứng xử văn minh trên môi trường số không chỉ phản ánh trình độ nhận thức của mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường Internet an toàn và tích cực hơn.
3. Chủ động bảo vệ bản thân trên không gian mạng
An toàn thông tin là một trong những kỹ năng thiết yếu của công dân số. Thanh niên cần nâng cao nhận thức về quyền riêng tư, sử dụng mật khẩu mạnh, kích hoạt xác thực đa lớp và thường xuyên cập nhật kiến thức về các hình thức lừa đảo mới. Bên cạnh đó, cần thận trọng khi cung cấp thông tin cá nhân trên môi trường mạng, tránh truy cập vào các đường dẫn không rõ nguồn gốc và chủ động báo cáo những hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Việc bảo vệ bản thân không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường số an toàn cho cộng đồng.
4. Xây dựng kỷ luật số và cân bằng cuộc sống
Làm chủ công nghệ không có nghĩa là kết nối mọi lúc, mọi nơi. Một trong những năng lực quan trọng của người trẻ hiện nay là khả năng quản trị thời gian và thiết lập ranh giới giữa đời sống trực tuyến với đời sống thực. Thanh niên cần biết kiểm soát thời lượng sử dụng thiết bị điện tử, ưu tiên những hoạt động mang lại giá trị lâu dài như đọc sách, vận động thể chất, tham gia hoạt động xã hội và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Kỷ luật số giúp con người sử dụng công nghệ đúng mục đích, tránh bị chi phối bởi các thuật toán và duy trì sự cân bằng cần thiết trong cuộc sống.
5. Phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và tổ chức Đoàn
Việc hình thành kỹ năng sống số cho thanh niên không thể chỉ đặt lên vai chính người trẻ. Gia đình cần đồng hành, định hướng và tạo môi trường giao tiếp cởi mở thay vì chỉ áp dụng các biện pháp cấm đoán. Nhà trường cần tích hợp giáo dục kỹ năng số vào chương trình đào tạo, giúp học sinh, sinh viên hình thành năng lực số ngay từ sớm. Tổ chức Đoàn Thanh niên cần tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt thông qua các mô hình phổ cập kỹ năng số, các cuộc thi sáng tạo, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và hoạt động tình nguyện hỗ trợ cộng đồng tiếp cận công nghệ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn và toàn xã hội sẽ tạo nên hệ sinh thái hỗ trợ thanh niên phát triển toàn diện trong kỷ nguyên số.
6. Từ người tiêu dùng công nghệ đến người kiến tạo giá trị
Mục tiêu cao nhất của chuyển đổi số không phải là tạo ra những con người biết sử dụng nhiều ứng dụng, mà là hình thành một thế hệ biết dùng công nghệ để tạo ra giá trị tích cực.
Người trẻ có thể biến chiếc điện thoại thành công cụ học ngoại ngữ, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, kết nối hoạt động thiện nguyện hoặc quảng bá văn hóa địa phương. Những nhà sáng tạo nội dung lan tỏa tri thức, những nhóm sinh viên phát triển ứng dụng phục vụ cộng đồng hay những thanh niên khởi nghiệp bằng nền tảng số chính là minh chứng cho khả năng chuyển hóa công nghệ thành nguồn lực phát triển.
Khi biết sử dụng công nghệ để giải quyết vấn đề và phụng sự cộng đồng, thanh niên không còn là những người đi theo dòng chảy số mà trở thành lực lượng góp phần định hình và dẫn dắt dòng chảy ấy.
Có thể thấy hơn bao giờ hết, thanh niên Việt Nam cần chủ động trang bị cho mình hành trang số vững chắc; nuôi dưỡng tinh thần học hỏi không ngừng; xây dựng bản lĩnh, đạo đức và trách nhiệm của công dân số. Khi biết biến công nghệ thành công cụ học tập, lao động, sáng tạo và phụng sự cộng đồng, người trẻ sẽ không chỉ là những người thích nghi với sự thay đổi, mà còn trở thành lực lượng kiến tạo tương lai, góp phần đưa Việt Nam tiến nhanh, tiến vững chắc trên con đường phát triển trong kỷ nguyên số. (Theo Đại úy Phạm Huy Hoàng, Đại học Nguyễn Huệ).
* Quý vị và các bạn thân mến! Trong chuyên mục “Nhịp cầu tri thức” kỳ này, chúng tôi xin giới thiệu đến quý vị và các bạn 3 tài liệu sau:
1. Nâng cao ý thức tự học và phát triển năng lực số của thanh niên
Trong kỷ nguyên số, tri thức không còn bị giới hạn bởi không gian địa lý hay điều kiện kinh tế. Chỉ với một thiết bị kết nối Internet, người trẻ có thể tiếp cận kho học liệu khổng lồ của nhân loại. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự trở thành lợi thế khi đi kèm với tinh thần tự học.
Thanh niên cần hình thành thói quen học tập suốt đời, chủ động cập nhật kiến thức mới, rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp và phát triển tư duy thích ứng. Việc sử dụng Internet không nên chỉ dừng lại ở mục đích giải trí mà cần được định hướng trở thành công cụ học tập và phát triển bản thân.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, người trẻ cần chú trọng phát triển các năng lực cốt lõi như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề, giao tiếp số, làm việc nhóm trực tuyến và khả năng thích ứng với sự thay đổi của công nghệ.
2. Rèn luyện kỹ năng kiểm chứng thông tin và văn hóa ứng xử số
Mỗi cú nhấp chuột đều mang theo trách nhiệm công dân. Trong môi trường số, việc chia sẻ thông tin thiếu kiểm chứng có thể tạo ra những hệ lụy lớn đối với cộng đồng. Thanh niên cần trang bị kỹ năng đánh giá nguồn tin, đối chiếu thông tin từ nhiều kênh khác nhau và tránh lan truyền những nội dung chưa được xác thực. Đồng thời, cần xây dựng văn hóa tranh luận lành mạnh, tôn trọng sự khác biệt và tuân thủ các chuẩn mực đạo đức khi tham gia không gian mạng. Ứng xử văn minh trên môi trường số không chỉ phản ánh trình độ nhận thức của mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường Internet an toàn và tích cực hơn.
3. Chủ động bảo vệ bản thân trên không gian mạng
An toàn thông tin là một trong những kỹ năng thiết yếu của công dân số. Thanh niên cần nâng cao nhận thức về quyền riêng tư, sử dụng mật khẩu mạnh, kích hoạt xác thực đa lớp và thường xuyên cập nhật kiến thức về các hình thức lừa đảo mới. Bên cạnh đó, cần thận trọng khi cung cấp thông tin cá nhân trên môi trường mạng, tránh truy cập vào các đường dẫn không rõ nguồn gốc và chủ động báo cáo những hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng. Việc bảo vệ bản thân không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường số an toàn cho cộng đồng.
4. Xây dựng kỷ luật số và cân bằng cuộc sống
Làm chủ công nghệ không có nghĩa là kết nối mọi lúc, mọi nơi. Một trong những năng lực quan trọng của người trẻ hiện nay là khả năng quản trị thời gian và thiết lập ranh giới giữa đời sống trực tuyến với đời sống thực. Thanh niên cần biết kiểm soát thời lượng sử dụng thiết bị điện tử, ưu tiên những hoạt động mang lại giá trị lâu dài như đọc sách, vận động thể chất, tham gia hoạt động xã hội và chăm sóc sức khỏe tinh thần. Kỷ luật số giúp con người sử dụng công nghệ đúng mục đích, tránh bị chi phối bởi các thuật toán và duy trì sự cân bằng cần thiết trong cuộc sống.
5. Phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và tổ chức Đoàn
Việc hình thành kỹ năng sống số cho thanh niên không thể chỉ đặt lên vai chính người trẻ. Gia đình cần đồng hành, định hướng và tạo môi trường giao tiếp cởi mở thay vì chỉ áp dụng các biện pháp cấm đoán. Nhà trường cần tích hợp giáo dục kỹ năng số vào chương trình đào tạo, giúp học sinh, sinh viên hình thành năng lực số ngay từ sớm. Tổ chức Đoàn Thanh niên cần tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt thông qua các mô hình phổ cập kỹ năng số, các cuộc thi sáng tạo, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và hoạt động tình nguyện hỗ trợ cộng đồng tiếp cận công nghệ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn và toàn xã hội sẽ tạo nên hệ sinh thái hỗ trợ thanh niên phát triển toàn diện trong kỷ nguyên số.
6. Từ người tiêu dùng công nghệ đến người kiến tạo giá trị
Mục tiêu cao nhất của chuyển đổi số không phải là tạo ra những con người biết sử dụng nhiều ứng dụng, mà là hình thành một thế hệ biết dùng công nghệ để tạo ra giá trị tích cực.
Người trẻ có thể biến chiếc điện thoại thành công cụ học ngoại ngữ, nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp, kết nối hoạt động thiện nguyện hoặc quảng bá văn hóa địa phương. Những nhà sáng tạo nội dung lan tỏa tri thức, những nhóm sinh viên phát triển ứng dụng phục vụ cộng đồng hay những thanh niên khởi nghiệp bằng nền tảng số chính là minh chứng cho khả năng chuyển hóa công nghệ thành nguồn lực phát triển.
Khi biết sử dụng công nghệ để giải quyết vấn đề và phụng sự cộng đồng, thanh niên không còn là những người đi theo dòng chảy số mà trở thành lực lượng góp phần định hình và dẫn dắt dòng chảy ấy.
Có thể thấy hơn bao giờ hết, thanh niên Việt Nam cần chủ động trang bị cho mình hành trang số vững chắc; nuôi dưỡng tinh thần học hỏi không ngừng; xây dựng bản lĩnh, đạo đức và trách nhiệm của công dân số. Khi biết biến công nghệ thành công cụ học tập, lao động, sáng tạo và phụng sự cộng đồng, người trẻ sẽ không chỉ là những người thích nghi với sự thay đổi, mà còn trở thành lực lượng kiến tạo tương lai, góp phần đưa Việt Nam tiến nhanh, tiến vững chắc trên con đường phát triển trong kỷ nguyên số. (Theo Đại úy Phạm Huy Hoàng, Đại học Nguyễn Huệ).
* Quý vị và các bạn thân mến! Trong chuyên mục “Nhịp cầu tri thức” kỳ này, chúng tôi xin giới thiệu đến quý vị và các bạn 3 tài liệu sau:
1. Quyển sách “Tư tưởng Chủ tịch Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc thống nhất đất nước” do Lục Hường sưu tầm, tuyển chọn, được Nhà xuất bản Lao động phát hành năm 2025. Sách dày 173 trang, gồm hai phần chính: Phần I “Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc, thống nhất đất nước” tập hợp nhiều bài viết, bài nói, tư liệu phân tích tư tưởng nhất quán của Người về sự thống nhất non sông. Phần II: “Những chuyện kể thể hiện ý chí và khát vọng độc lập dân tộc, thống nhất đất nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh” giới thiệu nhiều câu chuyện chân thực, những hồi ức, kỷ niệm và tư liệu lịch sử phản ánh tình yêu nước sâu sắc, ý chí kiên cường và tầm nhìn chiến lược của Người. Trong đó có sự kiện đặc biệt Người đọc “Tuyên ngôn Độc lập” tại Quảng trường Ba Đình ngày 02/9/1945, khẳng định trước toàn thế giới quyền tự do và độc lập của dân tộc Việt Nam. Với nhiều tư liệu lịch sử chân thực, quyển sách giúp bạn đọc, đặc biệt là thế hệ trẻ, hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, hòa bình và thống nhất đất nước - những thành quả được đánh đổi bằng biết bao hy sinh của các thế hệ đi trước. Từ đó, ra sức học tập, luyện rèn trở thành người hữu ích đóng góp thiết thực vào công cuộc đổi mới, xây dựng phát triển đất nước giàu mạnh. Sách đang được phục vụ tại Trụ sở chính Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với số ký hiệu phân loại: 335.4346 / T550T; PHÒNG MƯỢN: MH.015668; MH.015669
1. Quyển sách “Hồ Chí Minh - Con người của lịch sử và làm nên lịch sử” do đồng chí Đỗ Hoàng Linh - Phó Giám đốc Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch biên soạn, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật ấn hành năm 2023. Sách dày 311 trang, gồm 23 bài viết trên cơ sở cập nhật những tài liệu mới đã được xác minh về quãng đời hoạt động của Bác từ năm 1911 đến năm 1969; những cống hiến lớn lao của Người đối với Đảng, với Tổ quốc và phong trào cách mạng thế giới, làm nổi bật hình tượng người anh hùng giải phóng dân tộc Việt Nam, chiến sĩ cộng sản lỗi lạc. Quyển sách là tài liệu tham khảo có giá trị đối với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt giúp cho cán bộ, đảng viên và nhân dân có thêm tài liệu nghiên cứu, thực hiện tốt những chỉ dẫn của Người để xây dựng đất nước phát triển bền vững. Sách đang được phục vụ tại tại Trụ sở chính Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số ký hiệu phân loại: 959.704092 / H450CH. PHÒNG MƯỢN: MG.011837; MG.011838
2. Quyển sách “Hoàng Sa, Trường Sa - Chủ quyền của Việt Nam: Tư liệu và sự thật lịch sử” do Nguyễn Quang Ngọc biên soạn, Nhà xuất bản Tri thức ấn hành năm 2025. Sách dày 267 trang, gồm 05 chương. Chương 1 và chương 2 trình bày những tiền đề, cơ sở tự nhiên, lịch sử, xã hội và văn hoá cho toàn bộ quá trình xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa, Trường Sa. Chương 3 và chương 4 nêu bật một sự thực lịch sử là từ đầu thế kỷ XVII cho đến thế kỷ XX, các nhà nước quân chủ Việt Nam đã chiếm hữu thật sự và thực thi chủ quyền trên hai quần đảo ở Hoàng Sa, Trường Sa một cách đầy đủ, trọn vẹn trong hòa bình và không hề gặp phải sự phản đối hay tranh chấp của bất cứ một quốc gia nào. Đây là hình thức thiết lập chủ quyền của nhà nước trên một lãnh thổ vô chủ, hoàn toàn không có liên quan gì đến chủ quyền của quốc gia khác, nhằm mục đích mở rộng lãnh thổ quốc gia, hoàn toàn phù hợp với các nguyên tắc thụ đắc lãnh thổ của luật pháp quốc tế. Chương 5 nêu vấn đề tranh chấp, tranh biện về chủ quyền và thực trạng chiếm đóng hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa từ năm 1909 đến nay. Cho thấy một chân lý lịch sử là mặc dù trong những hoàn cảnh nào, chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa, Trường Sa vẫn được các thế hệ người Việt Nam nêu cao và giữ gìn bằng mọi giá. Sách đang được phục vụ tại Trụ sở chính Thư viện thành phố Cần Thơ với số ký hiệu phân loại: 320.109597 / H407S. PHÒNG MƯỢN: MA.028921; MA.028922.
Quý vị và các bạn thân mến! Chương trình phát thanh “Văn hóa đọc và cuộc sống” của Thư viện thành phố Cần Thơ đến đây xin tạm dừng. Quý vị và các bạn có thể nghe lại nội dung chương trình trên Cổng Thông tin điện tử Thư viện TP. Cần Thơ, tại http://www.cantholib.org.vn. Cám ơn quý vị và các bạn đã chú ý theo dõi. Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại!
Quý vị và các bạn thân mến! Chương trình phát thanh “Văn hóa đọc và cuộc sống” của Thư viện thành phố Cần Thơ đến đây xin tạm dừng. Quý vị và các bạn có thể nghe lại nội dung chương trình trên Cổng Thông tin điện tử Thư viện TP. Cần Thơ, tại http://www.cantholib.org.vn. Cám ơn quý vị và các bạn đã chú ý theo dõi. Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại!
