Một chút trà, thêm chút sữa

Thứ ba - 10/03/2026 21:04 5 0

Một chút trà, thêm chút sữa / Bình, Thỏ. - H. : Kim Đồng, 2021. - 181tr.; 21cm

Với hàng ngàn năm lịch sử phát triển và đi sâu vào đời sống con người, trà đã trở thành chia khóa cho một sức khỏe tôt, một tinh thần hạnh phúc và cả sự thông tuệ. Sự biến chuyển dường như không giới hạn về hình thức đã giúp trà có được sức sống bền bỉ và độ ảnh hưởng rộng lớn mà hầu như chưa có loại thức uống nào làm được. Quyển sách “Một chút trà, thêm chút sữa” của bộ đôi tác giả Bình - Thỏ sẽ mang bạn đến với một chuyến khám phá vòng quanh thế giới về trà với nhiều thông tin thú vị, hữu ích.
Sách có độ dày 181 trang, đưa bạn vào chuyến phiêu lưu dọc chiều dài lịch sử của trà trên khắp thế giới, tìm hiểu cách thưởng trà truyền thống và những biến thể vô cùng nổi tiếng của trà trong thời hiện đại. Từ đây, bạn sẽ hiểu hơn vì sao trà có sức sống bền bỉ và độ lan tỏa rộng dài đến thế.
Trà là gì? Theo sách, trà là đồ uống được chế biến từ cây chè có tên khoa học Camellia, thuộc họ Theaceae. Trà có rất nhiều loại vì Theaceae Camellia là một họ thực vật khổng lồ, đa dạng về mặt di truyền. Bên dưới chi Camellia là vô số loài khác nhau, có loài đã được con người thuần hóa, có loài bán hoang dã, có loài hoàn toàn mọc hoang dã. Tuy vậy, có 3 nhóm chính sau đây thường được thu hái để chế biến thành các sản phẩm trà thương mại phổ biến: Camellia sinensis, Camellia taliensis, Camellia crassicolumna. Mỗi nhóm có thể có đến hàng trăm loài khác nhau. Trong đó, Camellia sinensis là nhóm phổ biến nhất, cho ra đời hầu hết các sản phẩm trà hiện nay. Ngày 21 tháng Năm hằng năm đã được Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc chọn trở thành Ngày Trà quốc tế.
Tiếp theo, quyển sách sẽ cho bạn sẽ thấy mỗi quốc gia lại có cách thưởng trà khác nhau. Văn hóa thưởng trà trên thế giới vô cùng đa dạng và thú vị. Ngược dòng lịch sử văn hóa thường trà của người Anh, bạn sẽ trả lời được câu hỏi “Trà đổ vào sữa, hay sữa đổ vào trà?” Ngày nay, chúng ta cũng biết đến nghi thức trà chiều nổi tiếng thế giới của nước Anh.
Trung Quốc và Nhật Bản là hai quốc gia có truyền thống trà đạo lâu đời và phong phú nhất. Sách đưa người đọc tìm về với văn hóa trà qua các giai đoạn lịch sử Trung Hoa, từ thời Hán - Chu, cho đến Đường, Tống, Minh, Thanh và ngày nay. Vai trò của trà trong văn hóa của người Hoa là: thuốc quí chữa bệnh; đồng uống quí của vua chúa và quý tộc; tượng trưng cho sự hiếu khách, kính lễ, nghĩa tình ở mọi giai cấp,… Trà đạo Trung Quốc coi trọng 04 yếu tố: nhất thủy, nhì trà, tam pha, tứ ấm; với phong thái uống trà luận nhân sinh. Trung Quốc có 3 loại trà nổi tiếng thế giới là trà Long Tỉnh, Bích La Xuân và Ô Long. Trà và những vật dụng liên quan tới trà của người Hoa cũng rất nổi tiếng. Trung Quốc sở hữu ấm tử sa đất nhất thế giới vì những khoáng chất trong đất tử sa giúp pha trà ngon hơn. Các chuyên gia về trà đạo chỉ dùng ấm tử sa để pha trà.
Trà đạo nổi tiếng nhất thế giới có lẽ thuộc về Nhật Bản. Từ thế kỷ 15, thiền sư Ikyu bắt đầu xây dựng hình thức trà đạo, đưa văn hóa thưởng trà của người Nhật gần hơn với thiền. Những thế hệ môn đồ của sư Ikyu sau đó phát triển hình thức này thành phong cách trà đạo kiểu Nhật được biết đến cho tới ngày nay. Khác với phong thái uống trà luận nhân sinh như Trung Hoa, người Nhật xem trà là liều thuốc giúp trái tim khỏe mạnh. Trà đạo Nhật Bản là phương pháp làm sạch tâm hồn thông qua việc hòa mình với thiên nhiên, đất trời, hiểu rõ tinh thần mình, từ đó đạt tới giác ngộ. Cả trà thất, trà chủ và trà khách dường như hòa hợp với nhau khi thực hiện trà đạo. Hòa, Kính, Thanh, Tịnh là 04 nguyên tắc cơ bản của trà đạo Nhật Bản. Hòa là hòa bình, Kính là tôn trọng người trên, Thanh là thanh khiết, còn Tịch là an nhàn. Không gian trà đạo gồm trà viên và trà thất với rất nhiều vật dụng phục vụ cho việc pha trà và thưởng thức trà (Chiếu Tatami, Tokonoma, Chabana (Hoa đạo), Kakejiku,… và hơn 15 vật dụng khác). Người tham gia trà đạo phải có kiến thức và tài năng về nghệ thuật, vì sẽ có đàm đạo về thơ ca, hội họa, văn học cổ điển, nghệ thuật cắm hoa,… Các loại trà nổi tiếng của Nhật là Ryokucha (trà xanh), Tama-ryokucha (trà cuốn), Konacha (phấn trà, trà vụn,…), Genmaicha (trà gạo rang), Hojicha (trà xanh rang), Mecha (trà búp), Kukicha (trà cành), Kocha (trà đen). Ngày nay, trà đạo Nhật Bản đã được tối giản, để du khách có thể bắt kịp loại hình nghệ thuật này. Trà sữa cũng bắt đầu tạo thành “cơn sốt” ở đất nước này.
Tuy nhiên, Đài Loan chính là quê hương của món trà sữa trân châu nức danh. Trà Đài Loan có vị thơm ngon đặc biệt, ít nơi nào có được. Những loại trà nổi tiếng thế giới có thể kể đến như trà Thiết Quan Âm, trà Ô Long Tứ Quý, trà Bao Chủng, trà Long Tỉnh, trà Bích Loa Xuân, trà Kim Tuyên, trà Alishan, trà sen Hồ Nhật Nguyệt. Về trà sữa trân châu - món trà giải khát nổi tiếng nhất thế giới của Đài Loan, thực chất, cách uống cho sữa vào trà vốn của người châu Âu, nhưng người Đài Loan sáng tạo ra trà sữa theo kiểu uống lạnh, tức thêm đá và cả trân châu vào. Có 03 loại trà cơ bản để pha trà sữa là hồng trà, lục trà và trà ô long. Trân châu được làm từ bột củ sắn hoặc bột năng, được nấu cùng đường nâu và caramel. Trà sữa Đài Loan có công thức không cố định, ai cũng có thể biến tấu theo ý thích, dễ làm, phù hợp cho những người bận rộn, là sự kết hợp hoàn hảo giữa đồ uống và đồ ăn vặt…
Và hẳn nhiên, không thể nào thiếu văn hóa thưởng trà vô cùng đặc biệt của người Việt Nam. Trong quyển sách này, bạn sẽ trầm trồ khi biết cách chế biến các loại trà hương vô cùng công phu và tinh tế của người Việt mình. Văn hóa uống trà của người Việt Nam gói gọn trong vài chữ sau: chân tình, mộc mạc và dân dã. Với câu “trà dư, tửu hậu”, người Việt đã dung hòa được cả nghi lễ của Nhật Bản, nghệ thuật thưởng ngoạn của Trung Hoa, và phong thái nhàn nhã ung dung của riêng mình. Nghệ thuật uống trà của người Việt được gói lại trong câu: “Nhất thủy, nhì trà, tam bôi, tứ bình, ngũ quần anh”. Điểm độc đáo của văn hóa trà Việt Nam mà trên thế giới không có là uống chè nụ và chè tươi. Một vài loại trà đặc sắc của Việt Nam gồm có: trà sen, trà Tân Cương, trà Shan Tuyết. Đặc biệt, ở Việt Nam có văn hóa trà đá - Người ta sẽ uống một món gì đó (điển hình là cà phê) và được tặng kèm ly trà đá. Đầu những năm 2000, trà sữa Đài Loan bắt đầu du nhập vào Việt Nam, và phát triển rầm rộ đến nay.
Có thể nói, trà đã đi sâu vào rất nhiều câu chuyện lịch sử và các nền văn hóa. Trà in dấu vào ngôn ngữ của nhiều dân tộc. Trà hiện diện trong từng hơi thở của cuộc sống hôm qua, hôm nay và có lẽ rất lâu sau nữa. Từ trà, ta có thể nhìn thấu tâm hồn một dân tộc. Nhìn vào cách uống trà, ta có thể hiểu được một phần tính cách con người. Vậy nên thật hữu ích biết bao khi ta hiểu về trà. Chỉ với một tách trà bé xinh, ta thêm yêu thê giới rộng lớn mà ta đang sống.
Đọc quyển sách, tìm hiểu về trà, bạn cũng sẽ nắm bắt được rất nhiều điều thú vị về văn hóa và lịch sử của nhiều quốc gia, dân tộc. Hiếm có thức uống nào bám rễ và hòa nhịp cùng cuộc sống con người từ ngàn xưa cho đến nay như trà. Hiếm có thức uống nào được người trẻ khắp nơi yêu thích như trà.
Sách đang được phục vụ tại Thư viện thành phố Cần Thơ. Mời bạn tìm đọc quyển sách với các mã số:
▪ Ký hiệu phân loại: 394.1 / M458CH
▪ PHÒNG MƯỢN: MA.024910; MA.024911