Page 15 - TÁM DANH, BẢY NHIÊU, ĐIÊU THUYỂN, QUỐC THANH, CHÍ SINH

khang trang được vua Tự Đức sắc phong từ năm 1852 (hiện nay
vẫn giữ dáng vẻ truyền thống, được Bộ Van hóa - Thông tin xếp hạng
là di tích câp quốc gia). Cũng thời gian này, cần Thơ cũng ra đời
những gánh hát bội lớn như gánh Bầu Bòn. Cô Năm Nhỏ quê ở
Cái Vồn, trở thành ngôi sao đứng đầu Nam kỳ, được trong giới
tôn là hậu tổ nghề hát bội.

Khi tuyến “văn minh miệt vườn” cần Thơ càng dài thêm vào
đầu thê kỷ XX, các hình thức văn hóa hiện đại cũng bắt đầu
xuâ't hiện ở Cần Thơ:

Hai tờ báo đầu tiên được xuâ't bản năm 1911, tại tỉnh lỵ đã có
nhà máy in, lây tên ‘ĩmprimerie de L’ouest” Tờ báo thứ nhứt bằng
Pháp ngữ là tuần báo Le Courrier De L’ouest, chủ nhiệm là luật sư
người Pháp Gallois Montbrum, vị chủ bút người Việt tên Võ Vãn Thơm,
quản lý là ông Trần Đắc Nghĩa. Ra đời ít lâu, tờ báo đình bản, do in
bằng Pháp ngữ, ít người đọc. Rút kinh nghiệm này, năm 1912
ông Võ Văn Thơm đứng ra làm chủ nhiệm tờ An Hà Nhật Báo
bằng tiếng Việt, ông Trần Đắc Nghĩa vẫn quản lý, được nhiều
văn thi sĩ hợp tác.

Năm 1913, báo đổi tên An Hà Báo. Đây là tờ báo Việt
ngữ dầu tiên ở cần Thơ và vùng đồng bằng sông cửu Long
(ĐBSCL), ra đời chỉ sau tờ Gia Định Báo ở Nam kỳ.

Nhờ có nhà in sớm, việc xuâ't bản sách văn học cũng phát
triển với các tiểu thuyết: Bẩm ông chủ của Huỳnh Văn Tần, Quán bên
đường, thơ của Trực Trần. Lúc này, ông Hồ Biểu Chánh, vừa là Chủ
quận Ô Môn, cũng vừa là nhà văn viết nhiều tiểu thuyết nói về
miệt vườn, nổi tiếng đến sau này.

13