Page 16 - TÁM DANH, BẢY NHIÊU, ĐIÊU THUYỂN, QUỐC THANH, CHÍ SINH

Trước năm 1920, sân khâu cải lương cần Thơ hình thành và
phát triển. Nhóm chiếu bóng câm đã đến cần Thơ trình chiêu từ rất
sớm. Chợ Cái Răng là trung tâm buôn bán sung túc với công nghiệp

chế biến lúa gạo, giao thương nhộn nhịp:
“Chợ Cái Răng xứ đào hoa
Phố lầu haỉ dãy, xinh đà quá xinh
Có trường hát cất rộng thính
Để khí hứng cảnh sinh tình hát ca”

(Nguyễn Liên Phong, 1909 - Nam kỳ phong tục nhãn vật diễn ca)

Theo diễn ca trên, ở Cái Răng có trường hát trước cả nhà
lồng chợ và thuộc loại sớm nhất ở Nam kỳ. Trường hát ở Cái Răng
đã có nhiều gánh hát bội về hát.

Năm 1918, thây việc kinh doanh nghệ thuật có lợi nhuận
khá, một doanh nhân là Thầy Lý bỏ tiền xây rạp hát tại trung tâm
tỉnh lỵ, tên là rạp Mesner, mọi người quen gọi là rạp Thầy Lý
(địa điểm gần chợ Cần Thơ ngày nay). Sau khi khai trương, nhiều
gánh lớn đổ về hất. Khán giả cần Thơ từ tĩnh lỵ đến cấc quận,
làng xã quen dần với các hình thức nghệ thuật mới.
Nãm 1921, tại chợ Thôi Nốt gánh lạ p ích Ban ra đời nhanh

chóng vươn ra khắp lục tỉnh và nước bạn Campuchia. Đây là gánh
cải lương đầu tiên ở Cần Thơ có lối tổ chức kinh doanh nghệ thuật
khá chính quy; một “lò” sản sinh khá nhiều thầy tuồng, nghệ sĩ
lừng danh sau này. Đến năm 1927, ông Trần Đắc Nghĩa đứng ra
lập gánh hát cải lương Trần Đắc giao cho Năm Châu làm thầy tuồng
và điều hành toàn diện. Chỉ trong thời gian ngắn, Trần Đắc trở thành
1 trong 2 đại ban của Nam kỳ, vang tiếng một thời (cùng với gánh

14