Page 28 - TÁM DANH, BẢY NHIÊU, ĐIÊU THUYỂN, QUỐC THANH, CHÍ SINH

khai quật được nhiều di vật của nền vãn hóa Óc-eo có niên dại
khoảng thế kỷ thứ in đến thế kỷ thứ VI.

Từ cuô'i thế kỷ XIX nhiều cư dân miền Bắc, miền Trung đã
men theo rạch cần Thơ vào khai khẩn, lập nghiệp ở vùng Phong
Điền, lập ra Thị tứ Phong Điền. Dân cố cựu đến khai phá vùng này
có lẽ có nguồn gốc từ huyện Phong Điền của tỉnh Thừa Thiên - Huế.
Vào vùng đất mới, họ muô'n lưu giữ một chút gì của cố hương nên
cũng đặt tên làng mơi là Phong Điền. Còn cầu Trường Tiền,
tên cây cầu nổi tiếng ở Kinh đô Huế được đặt cho cây cầu nhỏ bắc
qua rạch Mỹ Khánh gần chợ Mỹ Khánh, nằm bên bờ phải của
rạch Cần Thơ, cách Vàm Xáng không xa lắm.
Vùng đất Nhơn Nghĩa bắt đầu sôi động từ khi thực dân Pháp
tiến hành đào kinh xáng Xà No. Theo sáng kiến của hai người
Pháp: Duval và Guéry, năm 1893 Toàn quyền Đông Dương De
Lanessan tổ chức đâ'u thầu công trình đào kinh xáng Xà No ở thủ
đô Paris. Công ty Montvenoux đã trúng thầu với giá 35 xu/m2 đất
bùn. Năm 1901 Công ty này đã huy động đến đây 4 chiếc xáng:
Loire, Nantes, Mỹ Tho 1 và Mỹ Tho 2. Mỗi chiếc có công suất
350 mã lực, mỗi gàu múc được 375 lít, thổi đất bùn xa 60 mét, có thể
đào sâu từ 2,5 - 9 mét. Do xáng chạy bằng máy hơi nước nên thực
dân Pháp phải huy động về đây hàng ngàn dân phu để dọn cây
côi, đôn củi làm châ't đốt... Chỗ xáng neo đậu trở thành địa danh
Vàm Xáng. Lần trong đất bùn do xáng múc lên người ta còn tìm
thấy nhiều loại xương thú lớn như: voi, cá sâ'u...

Trong sô'dân phu có nhiều người là tù thường phạm hay cướp
phá, quấy rô'i. Dân làng nhiều lần phải tổ chức đánh trả quyết liệt
vđi sô' dân phu này. Chiếc máy xáng cồng kềnh, to lớn như một

26