Page 29 - TÁM DANH, BẢY NHIÊU, ĐIÊU THUYỂN, QUỐC THANH, CHÍ SINH

con “quái thú” là biểu tượng cho nền văn minh công nghiệp, là một
hiện tượng lạ cho người nông dân trong vùng:
“Chừng nào chiếc xáng nọ bung vành,
Tàu Tây kia liệt máy anh mới đành bỏ em”

(Ca dao)
Năm 1903 kinh xáng Xà No được hoàn thành, bề ngang trên
mặt rộng 60 mét, chiều ngang dưới đáy rộng 40 mét. Lễ khánh
thành được tổ chức rất long trọng, Toàn quyền Đông Dương đích
thân xuống dự. Hàng ngàn dân chúng và hương chức hội tề các
làng lân cận được huy động đến Vàm Xáng. Buổi lễ có biểu
diễn quân nhạc của Pháp, nghệ thuật dân tộc Việt, Khmer và
“chưng bè thủy lục”.
Kinh xáng đào xong, một vùng đất đai rộng lớn hai bên bờ
kinh được tháo chua, xổ phèn, đường giao thông nối liền từ cần Thơ
đến Vị Thanh, qua Sông Cái Lớn rồi ra Rạch Giá, vùng biển phía
Tây đất nước...

Tiếng lành đồn xa, hàng ngàn nông dân ở các vùng khác kéo
đến sinh cơ lập nghiệp trên nền đâ't mới dọc theo hai bên bờ kinh xáng.
Thực dân Pháp có chính sách ưu tiên cho người Pháp hoặc
người Việt có quốc tịch Pháp được trưng khẩn đất đai. Nhà văn Sơn
Nam viết: “Thực dân bày ra luật ưu tiên cho người Pháp, người Âu;
mỗi người có thể trưng khẩn 1.000 ha, 5 năm sau mới đóng thuế
trọn vẹn” (Sơn Nam - cần Thơ Xưa, Báo cần Thơ sô' 261 - 1994).
Nhiều đồn điền có qui mô lớn được lập ra ở vùng cần Thơ,
Sóc Trăng... Ở Nhơn Nghĩa, riêng Guéry được cấp không 2.500 ha.

27