Page 31 - TÁM DANH, BẢY NHIÊU, ĐIÊU THUYỂN, QUỐC THANH, CHÍ SINH

Vùng Vàm Xáng - Phong Điền cũng là nơi nổi tiếng với nghề
đóng xuồng, ghe; đặc biệt là loại ghe hầu. Ghe hầu được đóng rất
khéo léo, chạm ưổ cầu kỳ chuyên dùng cho địa chủ, các nhà giàu
có ngày xưa đi đám tiệc, đi chợ hoặc đi xem hát... Câu hát xưa còn
truyền lại:
“Bước xuống cầu, cầu oằn, cầu oại; bước xuống thoáng
(thuyền), thoáng chích, thoáng nghiêng.

Cả tiếng kêu người nghĩa Phong Điền: duyên đây không
kết, người nghĩa tìm nơi đâu?”
Vùng đất Ba Láng, Vàm Xáng, Phong Điền cũng là nơi có bề
dày truyền thống. Năm 1868 một lãnh tụ tên là Đinh Sâm (có tài liệu
ghi là Võ Đình Sâm) dựa vào địa thế vùng đồng lầy Láng Hầm
chiêu mộ những người trong vùng nổi lên khởi nghĩa chống thực
dân Pháp. Quân khởi nghĩa của Đinh Sâm đã kéo vào Phong
Điền giết chết cai tổng Nguyễn Văn Vĩnh. Thực dân Pháp phải
huy động lực lượng từ Mỹ Tho xuống đàn áp rất khốc liệt. Đây có thể
nói là một cuộc khởi nghĩa kháng Pháp sớm nhất ở miền Tầy Nam bộ.
Hàng trăm nghĩa quân bị giết, hàng trăm người khác bị bắt đưa đi
lưu đày biệt xứ. Nhưng ảnh hưởng của cuộc khởi nghĩa vẫn còn
âm ỉ kéo dài nhiều năm sau đó.
Cử nhân Phan Văn Trị (1830 - 1910) hưởng ứng phong trào
“tỵ địa” - bất hợp tác với thực dân Pháp, năm 1868 từ Vĩnh Long đã
về Phong Điền - Trà Niền mở trường dạy học, bốc thuốc và âm
thầm tham gia các hoạt động yêu nước: liên lạc với các chí sĩ khác
trong vùng, làm thơ lên án bọn tay sai cho thực dân Pháp... Cụ Cử Trị
đã có cuộc bút chiến nổi tiếng với tên tay sai Tôn Thọ Tường.

29