Page 39 - TÁM DANH, BẢY NHIÊU, ĐIÊU THUYỂN, QUỐC THANH, CHÍ SINH

Nhiều gánh tan rã, nghệ sĩ bỏ nghề. Thực dân Pháp càng siết chặt
chế độ cai trị, kiểm soát cả những vở tuồng cải lương. Năm 1943,
chúng cho thành lập “Quốc gia Kịch đoàn” trực thuộc sở Thông tin
Tuyên truyền, phục vụ ca ngợi chế độ thuộc địa. Một sô' nghệ sĩ có
tên tuổi như Năm Phỉ, Tám Danh,... bị chúng ép buộc về Đoàn.
Không ai viết tuồng, có lúc phải diễn “cương”

Sau Nam kỳ khởi nghĩa, phong trào yêu nước chông thực dân
Pháp do Đảng ta lãnh đạo ngày càng phát triển. Nhiều đảng viên
móc nối giới nghệ sĩ cải lương, Tám Danh được đồng chí Nguyễn
Văn Nguyễn (một cán bộ đảng viên của Xứ ủy Nam kỳ, sau Cách
mạng tháng Tám - 1945 làm Giám đôc sở Thông tin Tuyên truyền
Nam Bộ) móc nối, giác ngộ cách mạng. Lúc này, ở Quốc gia Kịch
đoàn Tám Danh vừa làm kép, vừa làm thầy tuồng, sấn dịp không
ai soạn tuồng mới, ông đưa vào dàn dựng các vở đề cao tinh thần
yêu nước, bị mật thám Pháp luôn theo dõi chặt chẽ. Năm 1944, khi
Đoàn đang diễn tại bến Mỹ Tho, chính quyền thực dân bao vây,
lùng bắt nghệ sĩ Tám Danh. Thoát được, ông dẫn con trô'n về quê
nhà Cần Thơ.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 nổ ra trong cả nước,
Tá m Danh cùng bà con đứng lên khởi nghĩa, cướp chính quyền tại
khu vực Nhơn Nghĩa - Mỹ Khánh, quận Châu Thành (Cần Thơ).
Sau đó, ông quyết định tham gia kháng chiến chống Pháp. Năm 1946,
ông được cử làm Chủ tịch ủy ban Kháng chiến Hành chính xã
Mỹ Khánh. Đầu năm 1949, Tám Danh chuyển sang quân đội
được rút lên Đội biệt động sô' 8. Từ năm 1951 lại chuyển về Phòng
Chính trị Khu 8, công tác chung với nhiều anh chị em văn nghệ sĩ

37