Page 94 - TÁM DANH, BẢY NHIÊU, ĐIÊU THUYỂN, QUỐC THANH, CHÍ SINH

hoạt động: chưng bè thủy lục, múa lân... tạo thành một lễ hội
hoành tráng. Hát bội là một hoạt động không thể thiếu được trong
lễ hội cúng đình.

Nhờ vị trí trung tâm, giao lưu nhanh chóng với các tỉnh- quận
Thốt Nốt còn là nơi sớm khởi phát hoạt động văn học nghệ thuật.
Đặc biệt, về sân khấu cải lương.

Bắt nguồn từ bô'i cảnh sinh hoạt kinh tế sung túc, nhiều nhân
sĩ trí thức tề tựu về Thốt Nốt như: nhà yêu nước, cử nhân Dương Bá
Trạc (người tỉnh Hưng Yên) bị Pháp bắt đày ra Côn Đảo. Năm
1911, ông được thả về, quản thúc tại Thốt Not. Tại đây, ông mở
trường dạy học và quen thân với nhóm những đồ nho khá nổi tiếng
là: Nguyễn Trọng Quyền, thầy giáo Thạch Phong, thầy đồ Vũ
Hoành, tú tài Bình (người Nghệ An về Thốt Nô't mở trường dạy học
ở lần Lộc). Trong sô' các nhân sĩ nêu trên, Mộc Quán-Nguyễn
Trọng Quyền lúc này đã viết văn, làm thơ khá nhiều. Năm 1903,
ông đã soạn tập thơ tuồng Thoại Bạch Viên. Năm 1916, nhà xuất
bản Việt Sài Gòn in tập Hát đối đáp - kim thời hay lắm.
Trong khi sinh hoạt nhạc lễ, phổ biến ở các dịp cúng đình -
bộ môn đờn ca tài tử phát triển trong các lễ tết, hội hè, đám tiệc.
Có một Ban dờn ca tài tử ở Thót Nốt, thường xuyên được chủ
gia rước đến chơi gồm những nghệ nhân ca rất sành điệu như:
Trần Ngọc Đảnh, Tư Bền, Song Hỷ, Bảy Nhiêu. Các thầy dờn có
Chín Dinh (dờn ưanh), Tư Hạnh (dờn kìm). Ban này cũng thu nhận,
truyền dạy học dờn, ca cho học trò khắp vùng. Tại chợ Thốt Nốt,
thập niên đầu thế kỷ XX - nhiều gánh hát Tiều, ca ra bộ của
Thầy Thận (Sa Đéc), gánh Kim Thời Đồng Bào Nam (Mỹ Tho)
liên tục về trình diễn tạo nên một không khí mê thích coi hát.

92